Mưa, bão và lũ: Những diễn biến chính, thiệt hại đã ghi nhận và hướng dẫn ứng phó tại chỗ

Đợt thời tiết xấu kéo dài suốt nhiều ngày đã đặt một số tỉnh vùng Đông Bắc và đồng bằng vào tình trạng cảnh giác cao. Mưa to kèm gió mạnh khiến mực nước các sông dâng nhanh, nhiều khu dân cư trũng thấp gặp nguy cơ ngập sâu, hư hại nhà cửa và hoa màu. Bài viết này tổng hợp các kết quả quan trắc, thiệt hại ban đầu và những khuyến cáo thực tế giúp người dân và chính quyền địa phương ứng phó hiệu quả hơn trong giai đoạn còn diễn biến phức tạp.

Diễn biến mưa bão và vùng chịu ảnh hưởng

Theo tin từ cơ quan dự báo, bão số 4 đang hoạt động trên vùng biển khu vực Quảng Ninh – Hải Phòng; vào lúc 16h ngày 22/8, tâm bão nằm ở khu vực này với sức gió cấp 8, giật cấp 10, di chuyển theo hướng Đông với tốc độ khoảng 5 km/h. Dự báo mưa lớn tiếp tục xảy ra trong các ngày sau đó, tập trung ở Đông Bắc Bộ cùng một số tỉnh phía Nam của vùng Bắc Trung Bộ.

Dự báo lượng mưa từ chiều tối 22/8 đến hết 24/8 như sau: Đông Bắc Bộ, phía Nam Phú Thọ và Thanh Hóa phổ biến 60-120 mm, có nơi trên 200 mm; riêng Quảng Ninh và Hải Phòng có thể đạt 150-250 mm, cục bộ trên 400 mm; Lạng Sơn và Bắc Ninh có mưa 100-200 mm, cục bộ trên 300 mm. Kịch bản mưa lớn này làm tăng nguy cơ lũ, ngập và sạt lở tại các khu vực thấp trũng và sườn đồi.

Về nguy cơ sông, bản tin cảnh báo lũ trên các sông khu vực Đông Bắc Bộ có khả năng duy trì ở mức cao trong giai đoạn 22-25/8. Một số sông ở thượng lưu như sông Thương, Lục Nam, sông Trung (Lạng Sơn), Bằng Giang (Cao Bằng) và thượng lưu sông Cầu (Thái Nguyên) có thể đạt mức báo động 2-3, thậm chí có sông vượt báo động 3.

Để đọc thêm phân tích cụ thể về quỹ đạo và vùng chịu tác động của cơn, bạn có thể tham khảo bài phân tích chuyên sâu về Bão số 4: Diễn biến và vùng ảnh hưởng.

Lưu ý từ cấp trung ương và các chỉ đạo hành động

Ban Chỉ đạo Phòng thủ Dân sự Quốc gia đã phát công điện đề nghị một số tỉnh, trong đó có Cao Bằng, Thái Nguyên, Lạng Sơn và Bắc Ninh, tăng cường biện pháp ứng phó với lũ. Cơ quan này yêu cầu thực hiện nghiêm Công điện số 57/CĐ-TTg (ngày 21/8/2026) của Thủ tướng về chủ động ứng phó thiên tai và Công điện số 45/CĐ-BNNMT-ĐĐ (ngày 21/8/2026) liên quan trực tiếp đến cơn bão số 4.

Các nội dung trọng tâm được nhấn mạnh gồm: theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa lũ; thông tin kịp thời cho người dân tại vùng nguy cơ để chủ động ứng phó; huy động lực lượng xung kích kiểm tra, rà soát và tổ chức di dời, sơ tán dân cư ở ven sông, suối và những khu vực thấp trũng đến nơi an toàn; sẵn sàng lực lượng tại chỗ để hỗ trợ khi có hậu quả xảy ra.

Ban Chỉ đạo cũng yêu cầu cập nhật thường xuyên tình hình, thực hiện công tác tuần tra, canh gác, bảo vệ đê điều; kiểm tra các vị trí đê xung yếu, các công trình đang thi công dở dang và những điểm đã từng xảy ra sự cố; báo cáo trực tiếp về Ban Chỉ đạo thông qua Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Thiệt hại ban đầu theo báo cáo địa phương

Các báo cáo nhanh gửi về Bộ Nông nghiệp và Môi trường vào chiều 22/8 cho thấy thiệt hại đã xuất hiện ở một số tỉnh. Tại Lạng Sơn, đã ghi nhận khoảng 120 nhà dân bị hư hỏng, tốc mái; 180 nhà bị ngập và khoảng 560 ha diện tích cây trồng bị ngập úng. Bắc Ninh báo cáo khoảng 455 ha cây trồng bị ảnh hưởng, còn Quảng Ninh khoảng 50 ha.

Tổng diện tích cây trồng bị ngập úng, tính chung các địa phương trong báo cáo, là 1.065 ha. Về giao thông, Lạng Sơn có khoảng 290 điểm sạt lở, ngập úng gây ách tắc; Quảng Ninh ghi nhận ngập cục bộ trên đường tỉnh 326, khu vực đặc khu Vân Đồn và phường Bãi Cháy; tại Bắc Ninh, tuyến vào 6 thôn xã Biển Động bị ngập nhưng nước đang rút.

Trước diễn biến bão dữ dội ở biển, một số tỉnh như Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên và Ninh Bình đã ra lệnh cấm biển. Đến chiều 22/8, chưa có báo cáo thiệt hại về tàu thuyền.

Sơ tán dân, hiện trạng di chuyển và hỗ trợ tại chỗ

Để giảm rủi ro đối với người dân, các địa phương đã thực hiện sơ tán tổng cộng 161 hộ đến nơi an toàn; trong đó Lạng Sơn tổ chức sơ tán 40 hộ và Thanh Hóa thực hiện sơ tán 121 hộ. Việc tổ chức nơi ở tạm, cung cấp thông tin về điểm tiếp nhận, lương thực và nhu yếu phẩm sơ cấp là nhiệm vụ cấp bách trong giai đoạn này.

Những lực lượng xung kích tại cơ sở được yêu cầu sẵn sàng hỗ trợ di chuyển tài sản và người, đồng thời kiểm tra các nhà có nguy cơ sạt lở hoặc đang nằm sát thân đê, bờ suối. Các chủ lồng bè, nhà thầu thi công ven sông, các đơn vị khai thác và vận tải thủy cũng được yêu cầu chủ động có biện pháp bảo đảm an toàn cho người và phương tiện.

Điểm cần chú ý về hạ tầng và bảo đảm an toàn đê điều

Những công tác kiểm tra, hộ đê và bảo vệ các trọng điểm đê điều xung yếu được đặt ở hàng đầu: rà soát vị trí đã xảy ra sự cố chưa được xử lý, tăng cường tuần tra canh gác, đặc biệt tại giờ cao điểm mưa lũ để phát hiện kịp thời vết nứt, sạt chân đê hoặc các hiện tượng khác có thể dẫn đến vỡ đê. Các công trình đang thi công dở dang cần có phương án neo chống và đảm bảo an toàn tạm thời.

Việc tập trung lực lượng cơ giới, vật tư khẩn cấp, và đảm bảo liên lạc giữa trung tâm chỉ huy với lực lượng tại chỗ sẽ quyết định khả năng khắc phục sự cố ban đầu ngay trong giờ đầu. Tất cả các báo cáo diễn biến được yêu cầu gửi đều đặn về Ban Chỉ đạo để tổng hợp, đánh giá và điều phối hỗ trợ khi cần.

- Ảnh 1. — Nước lũ nhiều sông lên nhanh, nguy cơ ngập úng vùng trũng thấp. Ảnh: N.H

Lưu ý dành cho người dân: việc cần làm ngay và những điều tránh

Người dân sống ở vùng thấp trũng, ven sông suối cần theo dõi thông tin của chính quyền địa phương và sẵn sàng di chuyển khi nhận lệnh. Một số bước cần thực hiện trước mắt gồm: chuẩn bị túi đồ nhu yếu gồm giấy tờ, thuốc men, đèn pin; chuyển tài sản có thể nổi được hoặc dễ hỏng lên vị trí cao; và tránh đi qua những đoạn nước chảy xiết hoặc khu vực có nguy cơ sạt lở.

Khi di chuyển, ưu tiên trẻ em, người già và người có bệnh nền; thông báo vị trí và kế hoạch cho hàng xóm, tổ dân phố. Với chủ nuôi lồng bè, chủ nhà ven sông và phương tiện thủy, cần neo buộc an toàn hoặc đưa phương tiện vào bờ theo hướng dẫn cơ quan chức năng.

Trong bối cảnh lo lắng, việc lừa đảo, lợi dụng nhu cầu di chuyển hay mua vé máy bay/xe để trục lợi có thể gia tăng. Người dân lên kế hoạch đi lại hoặc mua vé mùa lễ, nghỉ cần trang bị kiến thức phòng tránh lừa đảo; liên quan chi tiết đến nhận diện chiêu thức và cách tự bảo vệ khi mua vé, bạn có thể tham khảo hướng dẫn về Cảnh giác chiêu mời mua vé nội bộ 2/9.

Bảo đảm an toàn cho công tác cứu trợ và đội ngũ y tế

Trong tình huống thiên tai, bệnh viện và trạm y tế là những điểm nóng về nhu cầu phục vụ dân cư; do đó, việc bảo đảm an ninh cho nhân viên y tế và người dân tới cấp cứu là cần thiết. Mọi hành vi gây rối, xâm phạm hoặc hành hung nhân viên y tế đều làm giảm khả năng ứng phó và đặt hệ thống chăm sóc y tế vào thế khó.

Vấn đề an ninh tại cơ sở y tế đã được ghi nhận qua các vụ việc riêng rẽ; để hiểu rõ hơn về diễn biến pháp lý và hệ lụy đối với an toàn nhân viên y tế, độc giả có thể đọc bài phân tích về diễn biến vụ N.T.A.T bị khởi tố, vốn bàn thảo trực tiếp về khía cạnh này.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Khi nào cần di dời khẩn cấp?

Nên di dời ngay khi chính quyền địa phương phát thông báo sơ tán hoặc khi nước bắt đầu dâng vào nhà; ưu tiên các gia đình ở ven sông, khu vực trũng và chân đồi có nguy cơ sạt lở.

2. Những công trình nào cần kiểm tra trước mùa mưa lũ?

Đê điều trọng điểm, các vị trí đã xảy ra sự cố trước đó, công trình đê đang thi công dở dang và các cống thoát nước vùng đô thị cần được rà soát, gia cố tạm thời nếu cần.

3. Làm thế nào để đảm bảo an toàn khi đi qua khu vực nước ngập?

Tránh lái xe hoặc đi bộ qua vùng nước chảy xiết; nếu phải qua, chỉ thực hiện khi có lực lượng hỗ trợ và đã có đường đi an toàn; không sử dụng phương tiện hai bánh trên đoạn ngập sâu.

Kết luận

Đợt mưa bão hiện tại đã và đang gây ra thiệt hại về nhà cửa, cây trồng và hệ thống giao thông tại một số tỉnh. Việc theo dõi thông tin chính thức, tuân thủ hướng dẫn sơ tán, bảo toàn lực lượng ứng phó và bảo vệ các công trình đê điều là then chốt để giảm thiểu thiệt hại. Người dân cần chuẩn bị vật dụng cần thiết, giữ liên lạc với chính quyền địa phương, đồng thời cảnh giác với những chiêu lừa trong thời gian di chuyển hoặc mua vé đi lại.

Nếu bạn sống hoặc có người thân ở vùng có nguy cơ, hãy ưu tiên theo dõi thông tin từ các cơ quan chức năng và chuẩn bị phương án di chuyển an toàn trước khi mưa lớn kéo đến.