Cấp cứu đường không Việt Nam: hai nhiệm vụ khẩn cấp đồng thời tại Nam Sudan

Hai đội Cấp cứu đường không (AMET) thuộc Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 7 của Việt Nam tại Phái bộ UNMISS vừa trải qua một ngày làm việc gấp rút khi cùng được huy động cho hai nhiệm vụ y tế khẩn cấp ở hai hướng khác nhau. Sự kiện cho thấy cách nhóm mũ nồi xanh vận hành trong môi trường phức tạp: phải xử trí lâm sàng trên đường, tổ chức vận chuyển y tế liên cơ sở và thích ứng với rủi ro an ninh cùng lúc.

Những yếu tố tạo nên một ngày nhiệm vụ căng thẳng

Giữa các hoạt động thường nhật của bệnh viện dã chiến, hai thông báo kích hoạt gần như đồng thời buộc đội ngũ phải chia nguồn lực: một nhiệm vụ chuyển bệnh nhân cần chăm sóc chuyên sâu, nhiệm vụ còn lại ứng trực cho tình huống có nhiều nạn nhân. Tình huống song song kiểu này đặt ra bài toán về ưu tiên lâm sàng, phân bổ nhân lực và tương tác với lực lượng Phái bộ để bảo đảm an toàn hành trình cấp cứu.

Ca MEDEVAC: chuyển bệnh nhân từ Bentiu đến Juba

Bệnh viện tiếp nhận một trường hợp là Cảnh sát Liên hợp quốc bị tràn dịch màng phổi phải với khối lượng dịch lớn. Sau khi thực hiện hội chẩn, làm xét nghiệm, siêu âm và X-quang để đánh giá, ê-kíp đã tiến hành chọc hút khoảng 500 ml dịch nhằm giảm chèn ép phổi và hỗ trợ hô hấp.

Do cần tiếp tục chẩn đoán và can thiệp chuyên sâu, Phái bộ bố trí chuyến bay đưa người bệnh từ Bentiu tới Bệnh viện Cấp 2+ của Ấn Độ tại Juba. Tổ Cấp cứu đường không số 1, do bác sĩ Phạm Công Tình phụ trách, lên đường vào buổi sáng. Trước khi cất cánh, tổ kiểm tra hệ thống oxy, thuốc, monitor theo dõi và thiết kế phương án xử trí nếu người bệnh suy giảm oxy hoặc xuất hiện suy hô hấp.

Trong phần lớn thời gian bay, tình trạng bệnh nhân ổn định. Tuy nhiên khi máy bay chuẩn bị hạ cánh xuống Juba, nhu cầu hỗ trợ oxy tăng lên và ê-kíp duy trì theo dõi liên tục. Khoảng 12h cùng ngày, bàn giao bệnh nhân cho đơn vị tiếp nhận tại Juba hoàn tất; nhiệm vụ MEDEVAC kết thúc an toàn, không ghi nhận biến cố nghiêm trọng.

Ứng phó cho sự cố lớn tại Bor: kích hoạt đội cơ động

Trong khi Tổ số 1 đang tiến hành MEDEVAC, Bệnh viện dã chiến tiếp nhận thông báo về một tình huống an ninh nghiêm trọng tại Bor với nhiều thương vong. Tổ Cấp cứu đường không số 2, do bác sĩ Phạm Lý Thanh đứng đầu, được gọi xuất phát khẩn.

Chỉ trong khoảng 15 phút, đội đã hoàn tất chuẩn bị: thuốc, oxy, máy thở di động, monitor, dụng cụ cầm máu, nẹp cố định, cáng cùng trang bị bảo hộ cá nhân. Vì khu vực nhiệm vụ tiềm ẩn rủi ro an ninh, thành viên mang theo áo giáp, mũ chống đạn, thiết bị định vị và liên lạc, đồng thời chuẩn bị lương thực dự phòng để sẵn sàng hoạt động độc lập trong thời gian đầu.

Đầu giờ chiều, tổ cất cánh bằng trực thăng để tới Bor nhưng khoảng 15 phút sau khi bay, trực thăng gặp sự cố kỹ thuật buộc phải quay trở lại. Dù chuyến bay bị gián đoạn, đội duy trì trạng thái sẵn sàng, chờ phương án phương tiện thay thế và phối hợp chặt chẽ với đơn vị Phái bộ để tái triển khai khi có điều kiện.

Những thành tố quyết định hiệu quả đáp ứng

Từ diễn biến thực tế, có thể thấy rõ vài điểm then chốt giúp AMET hoàn thành nhiệm vụ: chuẩn bị trang thiết bị phù hợp trước khi lên đường; khả năng thực hiện thủ thuật khẩn cấp trên hiện trường hoặc trong không gian hạn chế; năng lực làm việc với lực lượng Phái bộ để tổ chức MEDEVAC liên cơ sở; và giữ vững trạng thái sẵn sàng khi phương tiện bị gián đoạn.

Việc phối hợp liên ngành không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan tới quy trình quyết định ưu tiên bệnh nhân, đảm bảo an ninh cho tổ công tác và bảo tồn nguồn lực khi nhiều nhiệm vụ xuất hiện cùng lúc. Những kinh nghiệm từ ngày diễn ra hai nhiệm vụ này có thể tham khảo khi xây dựng kế hoạch ứng phó tại các khu vực dễ gặp thiên tai hoặc sự cố đa thương vong, tương tự những phân tích về nguy cơ thiên tai ở vùng núi cao được trình bày trong bài Chuỗi hiểm họa dải Himalaya, nơi lũ quét và đập vỡ gây nhu cầu sơ tán và MEDEVAC quy mô lớn.

Chuẩn bị tài liệu, thiết bị và an toàn cho đội cơ động

Danh mục được chuẩn bị nhanh gồm oxy, thuốc cấp cứu, monitor theo dõi, máy thở di động, dụng cụ cầm máu và thiết bị cố định xương; đồng thời cáng và bộ bảo hộ cá nhân được kiểm tra kỹ. Trong bối cảnh nhiệm vụ liên quan an ninh, thành viên đội còn mang theo thiết bị liên lạc, định vị và trang bị bảo hộ chống đạn.

Sự phối hợp với Phái bộ và các lực lượng tại chỗ là bước bắt buộc để bảo đảm an toàn cho đội và người bệnh khi di chuyển qua vùng có nguy cơ. Ở trong nước, các quyết định về kêu gọi sơ tán hay ban bố tình huống khẩn cấp (ví dụ như các hướng dẫn và hành động ứng phó khi mưa lớn gây sạt lở) tương tự đóng vai trò định hướng cho hoạt động cứu hộ và y tế khẩn cấp; thông tin về tình huống khẩn cấp tại tỉnh Sơn La là một minh họa cho cách thức chính quyền địa phương triển khai biện pháp bảo vệ cộng đồng trong mưa lớn và sạt lở Tình huống khẩn cấp Sơn La.

Ý nghĩa của quyền hạn và cơ chế phối hợp

Hoạt động cấp cứu đường không trong môi trường đa bên như phái bộ quốc tế đòi hỏi cơ chế phân công, trao đổi thông tin và tài trợ vận hành. Ở cấp đô thị và quốc gia, sự thay đổi thẩm quyền quản lý đô thị và trách nhiệm quy hoạch cũng ảnh hưởng tới khả năng chuẩn bị hạ tầng và điều phối khẩn cấp; những phân tích về quyền mới dành cho thành phố lớn có thể giúp hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa phân quyền quản lý và năng lực ứng phó tại chỗ Quyền mới của TPHCM.

Kết luận: những điều nên ghi nhớ

Ngày hai nhiệm vụ cho thấy: khả năng triển khai nhanh, cơ chế phối hợp đa lực lượng, và chuẩn bị trang thiết bị phù hợp là ba yếu tố quyết định khi xử lý tình huống y tế khẩn cấp trong môi trường phức tạp. Đối với những đội làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình và cứu trợ, luyện tập cho các kịch bản cùng lúc — bao gồm MEDEVAC, hỗ trợ đa thương vong và xử lý khi phương tiện bị gián đoạn — giúp tăng độ bền vững của phản ứng chuyên nghiệp.

Những bác sĩ, điều dưỡng mũ nồi xanh đã chứng tỏ sự sẵn sàng thực thi nhiệm vụ trong điều kiện khó khăn: từ chọc hút điều trị giảm áp phổi cho bệnh nhân tới chuẩn bị đi vào khu vực rủi ro, mọi hoạt động đều hướng tới mục tiêu bảo toàn tính mạng và bàn giao an toàn cho cơ sở tiếp nhận.

Câu hỏi thường gặp

AMET là gì và họ làm nhiệm vụ gì?
AMET là Tổ Cấp cứu đường không thuộc Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 7 của Việt Nam tại Phái bộ UNMISS, chuyên thực hiện chuyển bệnh nhân khẩn cấp bằng đường hàng không và xử trí cấp cứu trên đường vận chuyển.

Thủ thuật nào đã được thực hiện cho bệnh nhân tràn dịch màng phổi?
Ê-kíp đã chọc hút khoảng 500 ml dịch màng phổi nhằm giảm chèn ép và cải thiện chức năng hô hấp trước khi chuyển tới cơ sở chuyên sâu.

Điều gì xảy ra khi trực thăng gặp sự cố?
Khi phương tiện kỹ thuật gặp trục trặc, tổ quay về và duy trì trạng thái sẵn sàng, chờ phương án thay thế phối hợp với lực lượng Phái bộ để triển khai lại.

Ảnh: Văn Giang