Năm học 2026–2027: Chuyển đổi tư duy và đòi hỏi kết quả thực chất trong giáo dục

Cuộc họp tổng kết năm học vừa diễn ra dưới sự chủ trì của Thủ tướng Lê Minh Hưng đã đặt ra yêu cầu rõ ràng: năm học mới không chỉ là thay đổi văn bản mà phải chuyển thành hành động có kết quả nhìn thấy được. Những định hướng này muốn thay đổi cách tiếp cận, từ giai đoạn lập chính sách sang giai đoạn thực thi, với tiêu chí đánh giá trực tiếp dựa trên tiến bộ của người học và năng lực hoạt động của nhà trường.

Vì sao năm học 2026–2027 được coi là mốc then chốt?

Năm học 2026–2027 là năm đầu tiên triển khai một loạt nghị quyết và chính sách giáo dục quan trọng, bao gồm các quyết sách lớn được đề cập tại Đại hội XIV và nghị quyết về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Do đó, mục tiêu đặt ra là biến các quy định, cơ chế mới thành những thay đổi cụ thể trong lớp học, trường học và trong môi trường làm việc của đội ngũ nhà giáo.

Những kết quả đáng chú ý của năm học 2025–2026

Trong báo cáo trình bày tại hội nghị, một số kết quả nổi bật đã được nêu lên, phản ánh tiến trình chuẩn bị cho bước chuyển tiếp. Điểm chính bao gồm: hoàn thiện nhiều văn bản pháp luật liên quan đến giáo dục; mở rộng cơ hội tới trường cho học sinh gặp khó khăn bằng các chính sách hỗ trợ; và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong quản trị giáo dục.

Một số con số cụ thể cho thấy quy mô thay đổi: mạng lưới cơ sở giáo dục công lập được sắp xếp lại, với tổng số cơ sở dự kiến giảm từ 37.515 xuống còn 18.575 (tương đương giảm 50,5%). Quá trình này đồng thời làm giảm số hiệu trưởng, hiệu phó khoảng 32.625 người và 11.041 nhân viên trường học.

Về cơ sở vật chất cho vùng khó khăn, chương trình xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tại xã biên giới được đẩy mạnh: trong kế hoạch có 229 trường, trong đó 109 cơ bản hoàn thành để phục vụ năm học mới. Các chính sách miễn, hỗ trợ học phí, sách giáo khoa, bữa ăn, tín dụng học tập và học bổng tiếp tục nhắm vào đối tượng còn nhiều rào cản tiếp cận giáo dục.

Ở mảng học thuật và năng lực học sinh, chương trình giáo dục phổ thông tiếp tục triển khai các nội dung như STEM, ngoại ngữ và năng lực số, trí tuệ nhân tạo. Thành tích quốc tế được nêu là minh chứng: các đoàn dự thi Olympic khu vực và quốc tế đều đoạt giải, với tổng số đạt nhiều huy chương các loại.

Chính sách cho đội ngũ nhà giáo và cơ chế thu hút nhân lực chất lượng

Một trong những điểm nổi bật là hoàn thiện chính sách đối với nhà giáo. Nghị định 182/2026/NĐ-CP đã điều chỉnh phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp của giáo viên lên mức 45%–80% và bổ sung 20% phụ cấp cho nhân viên trường học. Những điều chỉnh này được giới thiệu nhằm cải thiện điều kiện làm việc và góp phần giữ chân, thu hút nguồn nhân lực có chuyên môn.

Bên cạnh đó, cơ chế thu hút chuyên gia, nhà khoa học và biện pháp về giảng viên đồng cơ hữu cũng được ban hành, nhằm liên kết chặt hơn giữa môi trường đào tạo và yêu cầu chuyên môn thực tế của thị trường lao động.

Dữ liệu, chuyển đổi số và cách đánh giá kết quả

Việc đưa công nghệ vào quản trị giáo dục đã được thể hiện qua kết nối cơ sở dữ liệu giáo dục với dữ liệu dân cư và VNeID. Hệ thống cập nhật khoảng 50.000 cơ sở giáo dục, hơn 27 triệu học sinh, sinh viên và trên 1,4 triệu giáo viên; đồng thời tạo ra hơn 18 triệu học bạ số. Đây là nền tảng quan trọng để từ việc quản lý thủ công chuyển sang đo lường bằng dữ liệu, giúp theo dõi tiến bộ học sinh và năng lực của nhà trường theo thời gian.

Ưu tiên hành động: từ thể chế sang thực thi và đo lường

Chỉ ban hành chính sách thôi chưa đủ; trọng tâm đặt vào tổ chức thực hiện. Các tiêu chí đo lường được nhấn mạnh là tiến bộ của người học, điều kiện làm việc cho giáo viên, hiệu quả quản trị nhà trường và chất lượng nguồn nhân lực đầu ra. Điều này đòi hỏi cơ chế giám sát, phương pháp đánh giá phù hợp và trách nhiệm rõ ràng ở địa phương, trường học.

Đối với giáo dục nghề nghiệp và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, báo cáo cho biết hơn 53% thí sinh đăng ký xét tuyển đại học năm vừa qua có nguyện vọng vào các ngành STEM, và chỉ tiêu cho 15 nhóm ngành then chốt đạt 138.535, tăng 13% so với trước. Những con số này phản ánh xu hướng và ưu tiên phát triển những ngành phục vụ chuyển đổi số và công nghệ chiến lược.

An toàn học đường và rủi ro cần xử lý kịp thời

An ninh, an toàn trường học và an toàn thực phẩm được xác định là vấn đề không thể lơ là. Hội nghị yêu cầu xây dựng môi trường học tập lành mạnh và kỷ cương, đồng thời tăng cường biện pháp phòng chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em và các nguy cơ trên không gian mạng. Những sự kiện về an toàn tại địa phương, cùng với các vụ việc đòi hỏi xử lý nghiêm, là lời nhắc về tầm quan trọng của phòng ngừa và cơ chế phản ứng nhanh.

Để kiểm soát rủi ro bên ngoài nhà trường như an toàn giao thông cho học sinh, các chính sách xử lý vi phạm hành vi có thể góp phần giảm nguy cơ tai nạn đường bộ; ví dụ, việc siết chặt kỷ luật trên tuyến đường cao tốc nhằm đảm bảo khoảng cách an toàn đã được báo chí phản ánh chi tiết trong Khoảng cách an toàn trên cao tốc, một diễn biến liên quan tới công tác bảo đảm an toàn chung.

Khi đề cập tới phòng ngừa các hành vi xâm hại và xử lý khi sự cố xảy ra, cần tham khảo các bài học thực tiễn của địa phương; một trường hợp điển hình về xử lý vụ xâm hại tại tỉnh Hưng Yên và các khuyến nghị phòng tránh đã được tường thuật trong Khởi tố nghi can dâm ô trẻ em tại Hưng Yên, giúp nhà trường và phụ huynh nhìn rõ trình tự xử lý và biện pháp phòng ngừa.

Liên kết chính sách giáo dục với các lĩnh vực xã hội

Giáo dục không tách rời các chính sách văn hóa và thể thao, những khung pháp lý điều chỉnh hoạt động và phát triển năng lực toàn diện cho học sinh. Việc nghiên cứu, rà soát và sửa đổi luật trong các lĩnh vực liên quan có thể tác động đến môi trường giáo dục và lộ trình triển khai, như phân tích chuyên sâu trong bài về Sửa luật văn hóa và thể thao.

Những việc cần làm ở cấp địa phương và nhà trường

• Tập trung thực thi các chính sách đã ban hành: chuẩn hóa quy trình, phân công trách nhiệm tại nhà trường và sở giáo dục.
• Nâng cao năng lực quản trị bằng dữ liệu: tận dụng cơ sở dữ liệu quốc gia để theo dõi tiến triển học tập và quản lý nhân sự.
• Tăng cường an toàn toàn diện: từ an ninh trường học đến an toàn giao thông, an toàn thực phẩm và phòng chống rủi ro mạng.
• Hỗ trợ thiết thực cho học sinh vùng khó khăn thông qua chính sách học phí, bữa ăn và cơ sở nội trú.

Kết: Những tiêu chí để năm học mới đạt “kết quả thực chất”

Nếu mục tiêu của năm học 2026–2027 là tạo ra đột phá, thì tiêu chí để đánh giá thành công phải là chuyển biến đo được: học sinh tiến bộ về năng lực, môi trường dạy học an toàn và kỷ cương, giáo viên có điều kiện nghề nghiệp tốt hơn, và các trường vận hành hiệu quả. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ từ trung ương tới địa phương, cùng cam kết biến nghị quyết thành các công việc cụ thể, có lộ trình và chỉ số đánh giá rõ ràng.

Bước vào năm học mới, điều quan trọng là chuyển từ khẩu hiệu sang kế hoạch hành động cụ thể: phân bổ nguồn lực hợp lý, cải thiện điều kiện nhà giáo, hoàn thiện cơ chế đánh giá và chú trọng an toàn cho người học. Các bên liên quan — từ cơ quan quản lý đến nhà trường và gia đình — cần nắm rõ vai trò của mình để cùng tạo ra những kết quả thực chất cho giáo dục nước nhà.

Thủ tướng: Khơi thông nguồn lực, thúc đẩy công nghệ, mở rộng thị trường cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

SKĐS – Theo Thủ tướng, chủ trương, đường lối, cơ chế, chính sách của Đảng, Nhà nước ngày càng đầy đủ, đồng bộ, kiến tạo không gian phát triển mới cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.