Những Điều Cần Biết Về Đa Vi Chất: Thực Sự Cần Bổ Sung Hay Không?

Ngày càng nhiều người có xu hướng bổ sung đa vi chất mà không qua kiểm tra y tế. Điều này có thực sự cần thiết? Các chuyên gia dinh dưỡng đã chỉ ra rằng thói quen này có thể dẫn đến những hiểu lầm và lạm dụng không cần thiết. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng khám phá những ai thực sự cần bổ sung vi chất và cách nào là hợp lý nhất.

1. Định Nghĩa Đa Vi Chất

TS.BS. Trần Thị Minh Nguyệt, Viện Dinh dưỡng Quốc gia. HPV: Nguy Cơ Lây Truyền Qua Tình Dục và Cách Phòng Ngừa U…

Đa vi chất, hay còn gọi là micronutrients, là các vitamin và khoáng chất mà cơ thể cần với số lượng rất nhỏ nhưng đóng vai trò quan trọng trong nhiều chức năng sinh lý của cơ thể. Những chất này khác với các chất dinh dưỡng đa lượng như đạm hay carbohydrate, mà cơ thể cần với khối lượng lớn hơn.

Theo TS.BS. Trần Thị Minh Nguyệt, vi chất được chia thành hai nhóm chính gồm vitamin (tan trong nước và tan trong dầu) và khoáng chất. Các sản phẩm được quảng cáo là “đa vi chất” thường kết hợp nhiều vitamin và khoáng chất trong cùng một liều lượng.

2. Nguồn Vi Chất Từ Chế Độ Ăn Hàng Ngày

Chế độ ăn uống đa dạng và hợp lý, bao gồm rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và protein từ động vật lẫn thực vật, thường đã cung cấp đủ vi chất cho người khỏe mạnh. Điều này thường bị bỏ qua trong các quảng cáo thực phẩm chức năng, mà thường nào cũng nhấn mạnh rằng mọi người đều cần bổ sung thêm. Nguyên tắc “food first” của các tổ chức y tế lớn như WHO khuyến khích việc cung cấp vi chất qua thực phẩm tự nhiên trước khi cân nhắc đến viên uống bổ sung.

Bổ sung vi chất khi không thiếu không giúp tăng cường sức khỏe. Các vitamin tan trong nước thường sẽ được thải ra qua nước tiểu nếu dư thừa, trong khi vitamin tan trong dầu và một số khoáng chất có thể tích lũy và gây hại cho sức khỏe nếu dùng quá liều.

Hầu hết mọi người đã đủ vi chất qua ăn uống hằng ngày…

3. Ai Thực Sự Cần Bổ Sung Vi Chất?

Có một số nhóm người cụ thể có nguy cơ cao thiếu vi chất và được khuyến cáo bổ sung theo chỉ định của bác sĩ. Những nhóm này bao gồm:

• Phụ nữ mang thai và cho con bú (cần bổ sung thêm sắt, axit folic, canxi, i-ốt);
• Trẻ nhỏ trong giai đoạn ăn dặm nếu chế độ ăn chưa đủ đa dạng;
• Người ăn chay hoặc thuần chay (có nguy cơ thiếu vitamin B12, sắt, kẽm, canxi);
• Người cao tuổi có khả năng hấp thu kém hoặc ít tiếp xúc với ánh sáng mặt trời (có nguy cơ thiếu vitamin D, B12);
• Những người có các bệnh lý đường tiêu hóa mạn tính;
• Người đang sử dụng một số loại thuốc có thể làm giảm khả năng hấp thu vi chất;
• Vận động viên có nhu cầu vi chất tăng cao do mất qua mồ hôi hoặc thương tích.

Các tình trạng lâm sàng khác như thiếu máu do thiếu sắt hay loãng xương cũng cần bổ sung vi chất theo chỉ định y tế, không phải theo sở thích hay cảm tính.

4. Làm Thế Nào Để Xác Định Tình Trạng Thiếu Vi Chất?

Cách tốt nhất để biết bạn có thiếu vi chất hay không là thực hiện các xét nghiệm máu để đo lường các chỉ số vi chất và đánh giá hồ sơ bệnh án cũng như chế độ ăn uống của mình với sự hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Điều này khác với việc chỉ áp dụng một danh sách triệu chứng mơ hồ từ mạng xã hội mà không có cơ sở khoa học.

5. Các Nguyên Tắc Khi Bổ Sung Vi Chất

Trước khi quyết định bổ sung đa vi chất, bạn nên tự hỏi ba câu hỏi quan trọng: Chế độ ăn hiện tại của mình có thực sự thiếu vi chất nào không? Bạn có thuộc nhóm nguy cơ cao đã nêu ở trên không? Và cuối cùng, bạn đã có kết quả xét nghiệm hay tư vấn chuyên môn xác nhận tình trạng thiếu vi chất hay chưa? Nếu bạn trả lời ‘không chắc’ cho những câu hỏi này, việc điều chỉnh chế độ ăn uống tự nhiên sẽ là lựa chọn an toàn và tiết kiệm hơn so với việc mua viên bổ sung mà không có sự chỉ định rõ ràng.

Người tiêu dùng cần phải thận trọng và có cơ sở khoa học vững chắc trước khi đưa ra quyết định bổ sung vi chất. Những lợi ích bất ngờ của việc bổ sung magie trước khi ngủ có thể là một khía cạnh thú vị khác để tìm hiểu thêm.

Để bảo vệ sức khỏe của bản thân, hãy tham khảo ý kiến một chuyên gia dinh dưỡng trước khi bắt đầu một chế độ bổ sung nào đó để đảm bảo rằng bạn đang làm đúng.