Chuyến thăm Nga của Tổng Bí thư Tô Lâm: Cú hích cho hợp tác chiến lược và công nghệ

Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Liên bang Nga (dự kiến diễn ra từ ngày 7–9/9) được đánh giá là một bước ngoặt trong quan hệ hai nước sau một giai đoạn mở cửa và tăng cường tiếp xúc. Hành trình này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng – là chuyến thăm Nhà nước đầu tiên của lãnh đạo Đảng, Nhà nước ta tới Nga kể từ năm 1991 – mà còn đặt nền móng cho những chương trình hợp tác thực chất trong những lĩnh vực chiến lược.

1. Mục tiêu chính trị: củng cố niềm tin và tiếp nối đường lối đối ngoại

Một trong những mục tiêu rõ ràng của chuyến thăm là tăng cường tin cậy chính trị giữa hai bên thông qua các cơ chế ngoại giao cao nhất. Theo phỏng vấn, lãnh đạo ngoại giao nhấn mạnh chuyến công tác nhằm hiện thực hóa định hướng đối ngoại đã được đề ra sau Đại hội Đảng lần thứ XIV và kỳ bầu cử Quốc hội khóa XVI, đồng thời huy động nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển nội lực. Việc duy trì tiếp xúc thường xuyên ở cấp nguyên thủ được coi là công cụ then chốt để nâng tầm quan hệ và tạo điều kiện cho hợp tác song phương trong dài hạn.

2. Kinh tế, năng lượng và hạ tầng: tìm động lực tăng trưởng mới

Quan hệ kinh tế – thương mại đang có xu hướng hồi phục mạnh. Số liệu cho thấy kim ngạch thương mại song phương trong năm 2025 đạt 4,77 tỷ USD và 7 tháng đầu năm nay đạt 3,24 tỷ USD, phản ánh đà phục hồi tích cực. Trên nền tảng này, chuyến thăm mở ra cơ hội thúc đẩy các dự án dầu khí, năng lượng, kể cả thảo luận về năng lượng hạt nhân, cũng như kết nối hạ tầng giao thông, hàng không, đường sắt và hàng hải nhằm hỗ trợ dòng chảy đầu tư và thương mại.

Thông tin về việc mở thêm các tuyến bay kết nối giữa Việt Nam và Nga (Đà Nẵng–Moskva, Nha Trang–Kazan, Nha Trang–Novosibirsk) là một trong những minh chứng cho nỗ lực tăng cường giao thương và du lịch, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại song phương và các hoạt động đầu tư.

3. Khoa học-công nghệ và đổi mới: từ chiến lược tới dự án cụ thể

Hợp tác trong lĩnh vực khoa học – công nghệ được xác định là trọng tâm nhằm tận dụng nguồn lực và năng lực nghiên cứu. Các lĩnh vực được nêu gồm công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, công nghệ sinh học, y sinh, dược phẩm, chế tạo máy, giao thông thông minh và nghiên cứu cơ bản. Việc đưa khoa học công nghệ vào trung tâm các cuộc thảo luận cấp cao có thể giúp kết nối chương trình nghiên cứu, đào tạo nhân lực chất lượng cao và dự án đổi mới sáng tạo giữa doanh nghiệp hai nước.

Độc giả quan tâm đến các mô hình hợp tác công nghệ quốc tế có thể tham khảo phân tích chuyên sâu về Hợp tác không gian vũ trụ Việt–Pháp, nơi trình bày cách tiếp cận giữa các đối tác nước ngoài khi thực hiện các dự án công nghệ cao và chuyển giao kỹ thuật.

4. Ngành dược và y sinh: cơ hội đi kèm thách thức

Trong danh mục hợp tác tiềm năng có dược phẩm và y sinh. Tuy nhiên, lĩnh vực này có đặc thù rủi ro thị trường và yêu cầu bằng chứng lâm sàng chặt chẽ. Các kết quả thử nghiệm hoặc thất bại nghiên cứu trên thế giới có thể tác động tới chiến lược đầu tư và lựa chọn đối tác. Vì vậy, việc cân nhắc rủi ro, đánh giá bằng chứng và lộ trình thương mại hóa trở nên cần thiết; một ví dụ về hệ quả trên thị trường dược là thông tin phân tích về Pelacarsen thất bại thử nghiệm, minh họa ảnh hưởng của kết quả thử nghiệm giai đoạn cuối đến cổ phiếu và chiến lược điều trị.

5. Văn hóa, giáo dục và du lịch: nền tảng xã hội cho hợp tác lâu dài

Quan hệ nhân dân là một mắt xích quan trọng: thúc đẩy giảng dạy tiếng Việt và tiếng Nga, trao đổi sinh viên, giảng viên, nghệ sĩ và vận động viên. Các hoạt động giao lưu văn hóa được đề cao, điển hình là lễ hội văn hóa Việt Nam tại Quảng trường Đỏ (tháng 7/2025) thu hút hơn 1 triệu lượt khách, minh họa sức lan tỏa của văn hoá trong xúc tiến quan hệ hai nước.

Về du lịch, xu hướng phục hồi mạnh mẽ là rõ nét: năm 2025 đón hơn 690.000 khách du lịch Nga tới Việt Nam; 7 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 863.000 lượt, tăng 174% so với cùng kỳ trước đó và cao hơn nhiều so với mức trước đại dịch. Cùng chiều, lượt khách Việt đến Nga cũng ghi nhận mức tăng (6 tháng đầu năm tăng 21,4%). Những con số này tạo điều kiện thuận lợi để phát triển liên kết khu vực, dịch vụ và hàng không.

6. Cơ chế phối hợp và vai trò địa phương

Thúc đẩy các cơ chế liên Chính phủ, liên Nghị viện và thúc đẩy hoạt động hội hữu nghị, cựu sinh viên, cộng đồng người Việt tại Liên bang Nga được xem là phương thức tăng tính bền vững cho quan hệ. Chuyến thăm cũng được kỳ vọng tạo động lực để các địa phương, doanh nghiệp hai bên tìm kiếm cơ hội đầu tư, kết nối chuỗi cung ứng và triển khai dự án hợp tác cấp vùng.

Trong bối cảnh này, các mô hình phát triển địa phương có thể học hỏi nhau về giải ngân vốn, cơ cấu lại đầu tư và thu hút nguồn lực; một phân tích về chiến lược phát triển và thu hút đầu tư tại địa phương có thể tham khảo nội dung của bài Điện Biên cần bứt phá: giải ngân nhanh, đổi cơ cấu và thu hút đầu tư để đạt mục tiêu tăng trưởng để thấy tầm quan trọng của giải ngân và hành động quyết liệt ở cấp tỉnh trong việc biến cam kết ngoại giao thành kết quả thực tế.

7. Những con số cần theo dõi sau chuyến thăm

• Thay đổi kim ngạch thương mại sau các thỏa thuận cấp cao;
• Số lượng dự án đầu tư mới, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng và cơ khí;
• Mức tăng du lịch hai chiều và số chuyến bay thẳng mới;
• Tỷ lệ giải ngân vốn cho các dự án hợp tác; thời gian thực hiện các dự án hạ tầng;
• Số lượng chương trình trao đổi giáo dục, học bổng và hợp tác nghiên cứu được ký kết.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Nga, các kênh đối thoại và trao đổi đoàn ở nhiều cấp đã làm nền tảng cho sự phát triển gần đây của quan hệ, điều này cần được chuyển hoá thành các kết quả có thể đo lường.

8. Điều cần lưu ý đối với triển khai chính sách

Để biến cam kết ngoại giao thành lợi ích thực tế, cần có khuôn khổ hành động rõ ràng: lộ trình dự án, cơ chế phối hợp giữa các bộ ngành, cố vấn kỹ thuật và minh bạch trong giải ngân. Với những lĩnh vực quy mô lớn như năng lượng hay hạ tầng giao thông, việc làm đúng thủ tục, bảo đảm an toàn kỹ thuật và đánh giá tác động môi trường là yếu tố không thể bỏ qua.

Kết luận: Từ tầm nhìn đến hành động

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mở ra một kỳ vọng: biến sự tin cậy chính trị thành chuỗi kết quả cụ thể trên nhiều trụ cột hợp tác. Các con số về thương mại và du lịch cho thấy tiềm năng hiện hữu; thử thách là làm sao triển khai nhanh, minh bạch và có trọng tâm để mang lại lợi ích kép cho cả hai bên. Với khối lượng cam kết lớn, thời gian tới sẽ cho thấy năng lực chuyển hoá những tiếp xúc cấp cao thành dự án, việc làm và cơ hội cho doanh nghiệp, nhà khoa học và người dân.

Độc giả có thể theo dõi các diễn biến tiếp theo trong quan hệ hai nước và xem xét cách thức doanh nghiệp, địa phương chuẩn bị để tận dụng các cơ hội hợp tác sau chuyến thăm.