Đổi mới Truyền thông về Người Khuyết tật: Hướng tiếp cận và Ngôn từ

Tiến tới sự đổi mới trong truyền thông về người khuyết tật

Vào ngày 12 tháng 8, Hội Người khuyết tật TP. Hà Nội đã cùng với tổ chức Humanity & Inclusion (HI) tổ chức một hội nghị chuyên đề mang tên “Ngôn từ và Góc máy: Thực hành truyền thông tiếp cận từ nội dung đến hình ảnh”. Sự kiện này thuộc dự án MIC, được tài trợ bởi Phái đoàn Liên minh châu Âu, nhằm mục tiêu nâng cao nhận thức về người khuyết tật, giảm thiểu kỳ thị và khuyến khích sự tham gia của họ vào đời sống cộng đồng.

Ông Phạm Quang Khoát, Phó chủ tịch Hội Người khuyết tật TP. Hà Nội, đã nhấn mạnh rằng truyền thông đóng vai trò quan trọng và mạnh mẽ trong việc hình thành cách nhìn nhận của xã hội về người khuyết tật. Một bài viết hay một bức ảnh có thể ảnh hưởng lớn đến cách mọi người cảm nhận về cộng đồng này. Công Nghệ Camera AI Tại Cửa Lò: Giải Pháp An Ninh Mới Cho… Kinh Hoàng Vụ Trộm Cắp Ngay Tại Đám Cưới: Hành Động Của T… Câu Chuyện Đằng Sau Clip Chú Tiểu Bị Đánh: Sự Thật Đau Lòng

Ông Khoát đã chỉ ra rằng nhiều bài báo vẫn duy trì việc sử dụng ngôn từ như “lương y tật nguyền” hay “cô gái tật nguyền”. Mặc dù không có ý định xấu, nhưng việc này tạo ra sự nhấn mạnh không cần thiết vào những khiếm khuyết của họ, biến những thành tựu bình thường thành những điều kỳ diệu.

“Chẳng lẽ chúng ta cần gọi một người sử dụng xe lăn tốt nghiệp đại học là kỳ tích? Điều quan trọng là xem xét câu chuyện này từ góc độ của ai và nếu tôi là người trong cuộc, tôi có muốn mình được diễn tả như thế không?” ông Khoát đã đặt ra câu hỏi.

Đại diện của Hội Người khuyết tật TP. Hà Nội đã nhấn mạnh rằng truyền thông cần tuân thủ nguyên tắc không thương hại, không lý tưởng hóa và không biến khuyết tật thành kỳ tích. Các tác phẩm báo chí nên thể hiện người khuyết tật như những cá nhân bình thường với những câu chuyện phi thường theo cách tự nhiên, phản ánh quyền sống của họ theo cách chọn lựa.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Hà, quản lý Dự án MIC cho biết dự án này có mục tiêu giảm thiểu kỳ thị và tăng cường tiếng nói của người khuyết tật, đặc biệt là nhóm ít đại diện trong lĩnh vực giáo dục, việc làm và phòng chống bạo lực giới.

Bà Dương Thị Vân, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ hòa nhập NKT (ICC), đã nói về những rào cản về môi trường và thái độ xã hội ảnh hưởng đến sự hòa nhập của người khuyết tật. Bà nhấn mạnh rằng bên cạnh việc cải thiện hạ tầng, thay đổi nhận thức cộng đồng là rất cần thiết.

Theo báo cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện có khoảng 7% dân số Việt Nam, tức hơn 7 triệu người, là người khuyết tật. Các phương tiện truyền thông cần dừng việc khai thác hình ảnh người khuyết tật để làm nguồn cảm hứng cho người khác và thay vào đó phản ánh họ như những cá nhân bình đẳng, có đầy đủ quyền và nghĩa vụ.

Đạo đức và Quy chuẩn trong tác nghiệp báo chí

Hội nghị cũng đã tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm giúp những người làm báo nhận diện rõ hơn về những rào cản đối với người khuyết tật. Các phóng viên và sinh viên báo chí đã được chia thành nhóm để trải nghiệm việc di chuyển bằng xe lăn hay học ngôn ngữ ký hiệu cùng người khiếm thính.

Trong buổi tọa đàm, bà Nguyễn Thị Thục Hạnh, nguyên Tổng biên tập Báo Phụ nữ Việt Nam, đã nhấn mạnh rằng một bài báo về người khuyết tật không nhất thiết phải khiến độc giả thương tiếc hay truyền cảm hứng. Truyền thông cần chuyển từ góc nhìn nhân đạo sang một chủ đề xã hội tích cực.

Đội ngũ báo chí cần tuân thủ các quy tắc giao tiếp đúng đắn khi làm việc với từng nhân vật cụ thể. Khi phỏng vấn người sử dụng xe lăn, họ cần đảm bảo thực hiện ở độ cao ngang tầm mắt và không tự ý di chuyển xe mà chưa hỏi ý kiến. Với người khiếm thị, phóng viên phải chủ động giới thiệu bản thân và cung cấp mô tả không gian xung quanh rõ ràng. Đối với người khiếm thính, việc tương tác trực tiếp với họ là cần thiết, thay vì chỉ giao tiếp qua phiên dịch viên, đồng thời quay phim cần ghi nhận biểu cảm và ngôn ngữ cơ thể.

Thực hành báo chí cần tuân thủ nguyên tắc “Không có gì về chúng tôi nếu không có chúng tôi”. Mỗi từ ngữ hay hình ảnh được chọn đều có thể tạo ra rào cản hoặc mở ra cơ hội cho sự hòa nhập.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan làm Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật

SKĐS – Theo Quyết định số 1059/QĐ-TTg, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan được bổ nhiệm làm Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật Việt Nam.