Huế nâng cao khả năng cấp nước: biện pháp khẩn và kế hoạch bền vững

Khi nguồn nước mặt suy giảm do nắng hạn, câu hỏi lớn đặt ra với chính quyền và đơn vị cấp nước là làm sao giữ được quyền tiếp cận nước sinh hoạt cho người dân mà không làm đứt gãy sinh hoạt hàng ngày và hoạt động kinh tế. Tại Huế, lãnh đạo thành phố và Công ty Cổ phần Cấp nước Huế (HueWACO) đang vào cuộc với cả giải pháp trước mắt lẫn phương án lâu dài để ổn định nguồn cấp.

HueWACO hiện là đơn vị cung cấp nước cho phần lớn cư dân thành phố với tỷ lệ phủ gần 98% và khoảng 320.000 đầu nối, phục vụ gần 1,2 triệu người. Hệ thống mà công ty quản lý gồm 26 nhà máy xử lý nước, khoảng 60 trạm bơm/trạm trung chuyển-điều áp, hơn 5.400 km đường ống; tổng công suất thiết kế xấp xỉ 280.000 m³/ngày đêm.

Những vùng đang chịu áp lực nguồn nước

Một số khu vực ngoại thành và địa bàn phát triển du lịch, công nghiệp đang gặp khó khăn hơn cả. Ở Phú Lộc, Nhà máy nước Lộc Trì trước đây vận hành theo công suất được cấp phép 2.000 m³/ngày đêm; vào mùa khô, nguồn nước suy giảm khiến nhà máy chỉ đáp ứng khoảng 58% nhu cầu. Để ứng phó, UBND TP Huế đã cho phép tăng dần công suất khai thác và từ ngày 8/7/2026 nâng lên 4.000 m³/ngày đêm nhằm giảm áp lực thiếu nước.

Khu vực Chân Mây – Lăng Cô chịu tác động lớn khi Nhà máy nước Chân Mây có công suất cấp phép 12.000 m³/ngày đêm nhưng nguồn cung từ suối Bàu Ghè và khe Mệ ghi nhận chỉ khoảng 6.240 m³/ngày đêm (số liệu tại thời điểm 27/8), tương đương giảm khoảng 48% so với công suất được cấp phép. Nguồn bổ sung từ moong nước tại mỏ đá Thừa Lưu khoảng 1.800 m³/ngày đêm vẫn chưa khắc phục hoàn toàn thiếu hụt.

Giải pháp khẩn cấp đang được triển khai

Để đảm bảo nước sinh hoạt cho các khu vực cuối nguồn và vùng cao, HueWACO đã điều tiết phân bổ nguồn giữa các vùng, huy động xe bồn cấp nước cho hộ dân bị ảnh hưởng và tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng nước. Đồng thời, công ty đang khẩn trương lắp đặt Trạm xử lý nước Thủy Yên với công suất 4.000 m³/ngày đêm, phấn đấu hoàn thành trước ngày 1/9/2026; trong một chỉ đạo khác, lãnh đạo cũng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, với mốc hoàn thành vào cuối tháng 8 để kịp phục vụ nhu cầu cấp bách.

Những biện pháp tức thời còn bao gồm khai thác tối đa các nguồn nội bộ được cấp phép, bố trí mạng lưới cấp nước cơ động, và tăng cường vận hành các trạm bơm nhằm giảm nguy cơ mất nước cục bộ vào giờ cao điểm.

Kế hoạch đầu tư và quản lý nguồn nước

Về trung và dài hạn, HueWACO đề xuất nghiên cứu, đầu tư Nhà máy xử lý nước Lộc Thủy để nâng cao năng lực cấp nước cho phía Nam thành phố, đặc biệt khu vực Khu kinh tế Chân Mây – Lăng Cô. Đồng thời, Sở Xây dựng được giao rà soát phân vùng, phân kỳ cấp nước trên cơ sở quy hoạch chung; xác định rõ nguồn nước, hệ thống nhà máy và đơn vị cấp nước chủ lực để tránh chồng chéo và lãng phí đầu tư mạng lưới.

Việc thi công và mở rộng tuyến ống cần đồng bộ với hạ tầng giao thông, hạn chế việc đào xáo nền đường nhiều lần gây ảnh hưởng mỹ quan đô thị và tốn kém ngân sách. Quy hoạch phân vùng cấp nước cũng giúp ưu tiên đầu tư cho những khu tập trung dân cư và các điểm phát triển kinh tế nhằm giảm rủi ro thiếu nước cục bộ khi nhu cầu tăng.

Bảo vệ nguồn nước và phương án ứng phó ô nhiễm

An ninh nguồn nước được xác định là yếu tố then chốt. Thành phố yêu cầu HueWACO xây dựng phương án bảo vệ nguồn nước, phối hợp với chính quyền địa phương và lực lượng công an để tăng cường giám sát các khu vực đầu nguồn. Công ty cũng cần chuẩn bị kịch bản ứng phó sự cố ô nhiễm, tổ chức diễn tập và bố trí hệ thống xử lý nước cơ động để xử lý nhanh khi có tình huống phát sinh.

Song song đó, công tác bảo đảm quyền lợi người lao động và nâng cao năng lực vận hành được chú trọng: HueWACO tiếp tục các chương trình chuyển đổi số, tự động hóa, và cải thiện dịch vụ khách hàng nhằm giảm thất thoát, giám sát mạng lưới hiệu quả hơn.

Những điều người dân cần biết và thực hiện

Trong giai đoạn khan hiếm, mỗi hộ gia đình có thể góp phần giảm áp lực nguồn nước bằng cách ưu tiên sử dụng nước cho sinh hoạt thiết yếu, sửa chữa rò rỉ ngay khi phát hiện và tận dụng các giải pháp tiết kiệm đơn giản như lắp vòi tiết kiệm, tái sử dụng nước rửa rau, chắt nước mưa cho tưới cây. Các hộ ở vùng cuối nguồn cần theo dõi thông báo của chính quyền địa phương về lịch cấp nước bằng xe bồn và điểm lấy nước tạm thời.

Ngoài ra, công tác phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp cấp nước và cộng đồng là yếu tố quyết định để giảm thiểu tác động của khô hạn. Những bài học từ các sự cố khác, ví dụ các chiến dịch cứu nạn và hỗ trợ cộng đồng trong khủng hoảng, cũng cho thấy tầm quan trọng của tổ chức, giao tiếp và huy động nguồn lực kịp thời; độc giả quan tâm đến các chiến dịch cứu hộ gần đây có thể tham khảo Giải cứu 32 thuyền viên để hiểu thêm về công tác ứng phó khẩn cấp.

Trong khi đó, các lực lượng y tế và kiểm dịch biên giới cũng đóng vai trò quan trọng trong xử lý tình huống khẩn cấp liên quan đến sức khỏe cộng đồng; một minh họa cho công tác cứu trợ y tế tại cửa khẩu có thể đọc tại Du khách Mỹ hiến tạng tại Lao Bảo, nơi phản ánh cách lực lượng y tế và kiểm dịch phối hợp trong tình huống cấp cứu.

Về yếu tố thời tiết, biến đổi diễn biến khí hậu tác động tới nguồn nước ở nhiều khu vực; độc giả quan tâm đến diễn biến không khí lạnh và khuyến nghị ứng phó vùng khác có thể tham khảo phân tích về Gió lạnh đầu mùa miền Bắc để nắm rõ mức độ ảnh hưởng tới sinh hoạt và sản xuất.

Kết luận: ưu tiên tính kịp thời và bền vững

Khắc phục thiếu nước ở Huế đòi hỏi cân bằng giữa bước đi khẩn cấp (cấp nước bằng xe bồn, điều tiết mạng lưới, vận hành tối đa nhà máy hiện có) và đầu tư có chiến lược (nhà máy mới, tuyến ống đồng bộ, bảo vệ nguồn). Sự chỉ đạo quyết liệt từ chính quyền, cùng với năng lực vận hành được nâng cao của HueWACO, là điều kiện cần để người dân không bị thiếu nước sinh hoạt trong thời điểm nóng hạn hiện nay.

Người dân và doanh nghiệp nên theo dõi thông tin chính thức từ cơ quan chức năng, tuân thủ các thông báo cấp nước tạm thời và tham gia các giải pháp tiết kiệm nước tại gia. Với lộ trình đầu tư rõ ràng và phương án phòng ngừa sự cố, Huế có thể vượt qua đợt thiếu nước trước mắt và xây dựng nền tảng cấp nước bền vững cho phát triển.