Khai giảng đặc biệt ở Trường PTCS Xã Đàn: Khi đôi tay nói thay lời

Buổi sáng 5/9 tại Trường PTCS Xã Đàn không giống mọi lễ khai giảng thông thường. Thay vì chỉ nghe lời chào mừng hay tiếng trống, nhiều khoảnh khắc trong chương trình được truyền tải bằng ánh mắt, khẩu hình và những chuyển động của bàn tay — ngôn ngữ thân thuộc của các học sinh khiếm thính tại trường.

Hình ảnh các em chào cờ, giơ những lá cờ Tổ quốc trong lớp khi theo dõi chương trình khai giảng toàn quốc qua màn hình đã tạo nên cảm xúc khác biệt: vừa trang nghiêm, vừa ấm áp của một cộng đồng giáo dục chú trọng kết nối và hòa nhập.

Sáng 5/9, hòa chung không khí khai giảng năm học 2026 – 2027 trên cả nước, thầy trò Trường PTCS Xã Đàn dõi theo chương trình khai giảng được truyền hình trực tiếp.

Trong những lớp học nhỏ, học sinh chăm chú hướng mắt lên màn hình, trên tay là những lá cờ Tổ quốc. Sau phần lễ chung, sân trường lại rộn ràng với cờ hoa, văn nghệ và những khoảnh khắc gần gũi giữa thầy cô, học sinh.

Ở ngôi trường có nhiều học sinh khuyết tật theo học, ngày khai giảng còn mang một sắc thái rất riêng. Giao tiếp không chỉ bằng lời nói mà còn qua ánh mắt, khẩu hình, cử chỉ và những chuyển động của đôi tay.

Theo bà Lương Thu Hòa, Hiệu trưởng Trường PTCS Xã Đàn, năm học 2026 – 2027, trường có gần 350 học sinh thuộc 22 lớp, trong đó 251 em là học sinh khuyết tật. Học sinh khiếm thính học hòa nhập cùng các bạn không khuyết tật; học sinh khuyết tật trí tuệ được bố trí tại các lớp chuyên biệt.

Khi đôi tay ‘cất lời’ trong ngày khai giảng

Điểm đặc biệt của lễ khai giảng tại Trường PTCS Xã Đàn nằm ở cách thầy và trò giao tiếp với nhau.

Với học sinh khiếm thính, ánh mắt, khẩu hình và những chuyển động của đôi tay trở thành một thứ ngôn ngữ quen thuộc. Trong nghi lễ chào cờ, các em cùng hướng về Quốc kỳ, thực hiện Quốc ca bằng ngôn ngữ ký hiệu, tạo nên khoảnh khắc xúc động giữa ngày khai trường.

Gắn bó 23 năm tại trường trong tổng số 33 năm công tác, cô Vũ Thị Kim Khánh, giáo viên chủ nhiệm lớp 1 cho biết, mỗi mùa khai giảng vẫn đem đến những cảm xúc khó quên.

“Nhiều em mới vào lớp 1 còn bỡ ngỡ, có em khóc vì nhớ gia đình. Giáo viên không chỉ dạy kiến thức mà còn giúp các em học giao tiếp, kỹ năng sống và từng bước thích nghi với môi trường mới”, cô Khánh chia sẻ.

Quy mô lớp học và mô hình hòa nhập

Nhà trường hiện có gần 350 học sinh, phân chia thành 22 lớp; trong đó số học sinh khuyết tật chiếm phần lớn. Sự sắp xếp lớp phản ánh mô hình giáo dục kết hợp: học sinh khiếm thính được học chung với bạn không khuyết tật, còn những em khuyết tật về nhận thức học tại lớp chuyên biệt phù hợp hơn với nhu cầu hỗ trợ chuyên môn.

Hiệu trưởng Lương Thu Hòa là người trực tiếp nêu rõ cơ cấu này khi chia sẻ về năm học mới, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động khai giảng sao cho mọi học sinh đều cảm thấy thuộc về.

Vai trò của giáo viên: hơn cả truyền dạy kiến thức

Những người đứng lớp tại đây không chỉ truyền đạt bài học. Họ giúp học sinh làm quen với môi trường, rèn kỹ năng giao tiếp và trấn an các em mới vào lớp. Cô Vũ Thị Kim Khánh, với 23 năm gắn bó tại trường trong tổng số 33 năm công tác, mô tả khoảnh khắc đầu năm học luôn đong đầy cảm xúc khi phải giúp các em nhỏ vượt qua nỗi nhớ nhà và bỡ ngỡ ban đầu.

Trong thực tế lễ khai giảng, giáo viên là cầu nối bằng ngôn ngữ ký hiệu, bằng cử chỉ và bằng cả sự kiên nhẫn để những học sinh khiếm thính có thể tham gia đầy đủ các hoạt động.

Những khoảnh khắc ‘không lời’ tạo dấu ấn

Biểu diễn văn nghệ, tiếng vỗ tay, nhưng ấn tượng nhất có lẽ là cảnh các em thể hiện Quốc ca bằng ký hiệu trong nghi thức chào cờ. Hình ảnh ấy, vừa thiêng liêng vừa giản dị, cho thấy một dạng kỷ niệm khai giảng khác: nơi mọi học sinh đều có thể bày tỏ tinh thần tập thể theo ngôn ngữ của chính mình.

Bối cảnh rộng hơn: giáo dục vùng biên và trường nội trú

Những nỗ lực để duy trì hoạt động học tập tại vùng sâu, vùng xa và các mô hình nội trú đang là một phần trong bức tranh giáo dục cả nước; các sáng kiến và sự kiện khai giảng ở những nơi khác nhau phản ánh nhiều cách tiếp cận. Tham khảo sự khởi động năm học tại các cơ sở nội trú của Nghệ An cho thấy quy mô và thách thức của mô hình này: Trường nội trú Nghệ An khai giảng 2026.

Tương tự, các điểm đảo và địa phương hải đảo cũng tổ chức khai giảng theo điều kiện đặc thù; một ví dụ là lễ khai giảng ở Đặc khu Trường Sa, nơi nhà trường, phụ huynh và lực lượng cán bộ, chiến sĩ phối hợp để duy trì việc học cho trẻ em trên đảo: Khai giảng Trường Sa 2026-2027.

Ở những vùng biên giới, việc đưa vào sử dụng cơ sở nội trú mới cũng được chú ý như một bước nâng cao chất lượng giáo dục và cơ hội tiếp cận với học sinh dân tộc thiểu số; một sự kiện tiêu biểu đã diễn ra ở A Lưới: Khai giảng nội trú A Lưới.

Điều phụ huynh và cộng đồng có thể ghi nhớ

• Tham gia và đồng hành vào những ngày đầu: hiện diện của phụ huynh góp phần xoa dịu tâm lý trẻ.
• Tôn trọng cách giao tiếp đa dạng: với học sinh khiếm thính, ngôn ngữ ký hiệu và ánh mắt là chìa khóa để kết nối.
• Hỗ trợ giáo viên bằng sự kiên nhẫn và phối hợp để các em mới hòa nhập

Kết luận

Lễ khai giảng tại Trường PTCS Xã Đàn nhắc chúng ta rằng nghi lễ giáo dục không chỉ là nghi thức mà còn là khoảnh khắc thể hiện tinh thần cộng đồng. Khi ngôn ngữ chuyển từ âm thanh sang cử chỉ, giá trị của sự hòa nhập trở nên rõ ràng: mọi học sinh đều có cách để tham gia, biểu đạt và cảm nhận niềm vui ngày tựu trường.

Câu hỏi thường gặp

Bài học chính từ lễ khai giảng tại Trường PTCS Xã Đàn là gì?

Là tầm quan trọng của việc tổ chức các hoạt động sao cho phù hợp với nhiều dạng năng lực giao tiếp, để tất cả học sinh đều được tham gia và cảm thấy thuộc về.

Trường hiện có bao nhiêu học sinh khuyết tật?

Nhà trường có gần 350 học sinh, trong đó 251 em là học sinh khuyết tật, học theo mô hình hòa nhập và các lớp chuyên biệt.

Ai là người được nhắc đến khi nói về lãnh đạo nhà trường?

Hiệu trưởng của Trường PTCS Xã Đàn là bà Lương Thu Hòa, người đã nêu rõ cơ cấu lớp và mô hình giáo dục trong năm học mới.