Khánh Hòa: Bãi rác Hòn Ngang quá tải bùng cháy, người dân lo ngại khói và ruồi

Một đám cháy tại bãi rác Hòn Ngang đã khiến khu vực xung quanh chịu khói đen dày đặc, làm nhiều người dân lo lắng về tác động tới sức khỏe và sinh hoạt. Sự cố đã tái nhắc lại những hạn chế trong quản lý chất thải địa phương: bãi tiếp nhận lượng rác đa dạng, cơ chế xử lý hiện tại gặp khó, còn giải pháp dài hạn vẫn đang chờ. Bài viết này tổng hợp hiện trạng, phản ứng của chính quyền xã và những điều cư dân cần biết khi sống gần bãi rác.

Hiện trạng vụ cháy và những gì người dân chứng kiến

Theo ghi nhận tại hiện trường, vụ cháy diễn ra vào trưa 24/8, tạo ra cột khói đen lan rộng trên vùng trời gần đó. Những người làm ruộng hoặc đi đường qua khu vực này cho biết họ phải đeo khẩu trang để tránh bị mùi khét xộc vào mặt, mũi. Từ xa, bãi rác trông như một khối cao phủ khói; khi đến gần, ngoài mùi khó chịu còn có nhiều ruồi muỗi vướng víu quanh bãi.

Những loại rác được tập kết và phương thức xử lý hiện nay

Bãi Hòn Ngang tiếp nhận nhiều chủng loại rác: rác thải sinh hoạt, vật dụng nhựa, thậm chí cả vật nuôi chết. Hiện phương thức xử lý chủ yếu là ép để phân hủy tại chỗ. Do tính chất hỗn tạp của chất thải và việc xếp đống lâu ngày, một số khu vực có thể âm ỉ cháy, đặc biệt nơi chứa nhiều vật liệu dễ cháy như đồ nhựa.

Nguyên nhân gây cháy: từ hành vi đến quá tải và khí mê-tan

Đơn vị quản lý cho biết có lúc người dân vào đốt rác để dọn phế liệu, nhưng không phải mọi vụ cháy đều do con người gây ra. Khí sinh học thoát ra từ đống rác (không được thu gom) có thể tích tụ và dẫn tới cháy tự phát. Một yếu tố nền tảng khác là sức chứa của bãi đã vượt xa so với thiết kế: theo thông tin tại chỗ, khối lượng rác ước tính gấp đôi công suất được phép, khiến rác chất cao như núi và tăng nguy cơ phát nhiệt, âm ỉ.

Phản ứng của chính quyền xã Diên Lâm: biện pháp trước mắt và giới hạn

Chiều 24/8, lãnh đạo Phòng Kinh tế của xã Diên Lâm cho biết bãi Hòn Ngang đóng vai trò là nơi tập kết chung của khu vực. Xã đang thực hiện giải pháp tạm thời gồm hút và xử lý nước rỉ rác để ngăn chất lỏng thoát ra môi trường và hạn chế hiện tượng ô nhiễm. Đồng thời, địa phương cũng khuyến cáo hạn chế việc người dân tự ý đốt rác tại chỗ để tránh tạo khói và lan lửa.

Giải pháp dài hạn và hạn chế của phương án đóng bãi

Một phương án căn cơ được nêu là chuyển dần lượng rác về Nhà máy điện rác khi cơ sở này đi vào hoạt động để xử lý tập trung. Tuy nhiên, việc đóng bãi Hòn Ngang hiện chưa khả thi vì các xã lân cận chưa có nơi thay thế để tiếp nhận rác, nên buộc phải duy trì hoạt động bãi. Trong khi chờ nhà máy hoạt động, nguy cơ lặp lại các vụ cháy và ô nhiễm vẫn còn hiện hữu.

Tác động trực tiếp tới người dân: sức khỏe và sinh hoạt

Khói đen từ rác cháy có thể gây khó chịu đường hô hấp, kích ứng mắt và mũi; nhiều người sống xung quanh bãi đã bày tỏ lo ngại về ảnh hưởng lâu dài tới đời sống. Trẻ em, người già và nhóm có bệnh nền thường nhạy cảm hơn với khói. Nếu có triệu chứng nghiêm trọng sau tiếp xúc với khói, người dân nên tìm trợ giúp y tế và cân nhắc Tự dùng thuốc giảm đau, hạ sốt tại nhà một cách thận trọng theo hướng dẫn chuyên môn.

Những vấn đề môi trường khác: nước rỉ và côn trùng

Người quản lý đã nhấn mạnh việc hút và xử lý nước rỉ là ưu tiên trước mắt để giảm nguy cơ nước ô nhiễm chảy ra môi trường. Ngoài ra, lượng rác lớn cũng tạo điều kiện cho ruồi, muỗi và côn trùng sinh sôi, ảnh hưởng trực tiếp tới các khu vực dân cư lân cận. Việc kiểm soát vector tại bãi trong ngắn hạn cần được duy trì song song với biện pháp quản lý rác thải hợp lý hơn.

Khuyến nghị an toàn cho người dân sống quanh bãi

• Tránh đến khu vực có khói dày; nếu buộc phải qua lại, dùng khẩu trang bảo hộ và che chắn mắt mũi.
• Không tiếp xúc trực tiếp với rác, nhất là khu vực có phát nhiệt hoặc khói bốc lên.
• Người làm nông, ra vào bãi cần lưu ý thời điểm làm việc so với bữa ăn và cường độ vận động để tránh khó chịu đường tiêu hóa hoặc mệt mỏi; đọc thêm về thời gian phù hợp giữa ăn và vận động trong bài Nên chờ bao lâu sau bữa ăn trước khi bắt đầu buổi tập?.
• Người cao tuổi hoặc có bệnh nền nên hạn chế tiếp xúc, đồng thời có thể tham khảo tài liệu về chăm sóc sức khỏe ở tuổi trung niên như Giảm cân sau 50 nếu họ có kế hoạch cải thiện sức khỏe lâu dài.

Những thách thức khi bãi rác quá tải

Khi sức chứa vượt công suất thiết kế, các vấn đề sẽ chồng chất: khó kiểm soát nhiệt, tăng phát sinh nước rỉ, môi trường xung quanh bị ảnh hưởng, và nguy cơ hỏa hoạn cao hơn. Việc mở rộng diện tích hay nâng cấp hệ thống xử lý cần nguồn lực và thời gian; trong lúc chờ phương án bền vững, biện pháp vận hành tại chỗ và quản lý người ra vào bãi là bước bắt buộc.

Vai trò của cộng đồng và cơ quan quản lý

Để giảm nguy cơ tái diễn sự cố, cần có phối hợp giữa chính quyền, đơn vị quản lý bãi và người dân: nâng cao ý thức về không đốt rác, tổ chức phân loại ngay từ nguồn, kiểm soát việc vào bãi lục tìm phế liệu, và tăng tần suất thu gom, nén, che phủ nơi chất thải. Những hành động đơn giản nhưng liên tục có thể giảm tải áp lực lên bãi và rủi ro phát sinh cháy.

Kết luận: sống cạnh bãi rác đòi hỏi giám sát và kế hoạch rõ ràng

Vụ cháy tại Hòn Ngang nhắc rõ một thực tế: bãi rác quá tải không chỉ là vấn đề quản lý chất thải mà còn là mối đe dọa tới sức khỏe cộng đồng và môi trường. Giải pháp bền vững cần sự đầu tư cơ sở hạ tầng xử lý tập trung, kết hợp với các biện pháp quản trị tại chỗ. Trong khi chờ đợi nhà máy xử lý lớn hơn đi vào hoạt động, việc giảm thiểu tác động ngay lập tức đòi hỏi nỗ lực từ chính quyền và ý thức của người dân xung quanh.

Bãi rác Hòn Ngang nằm gần nghĩa trang, xa khu dân cư đông đúc. Lượng rác tập kết về đây có đủ loại, từ rác thải sinh hoạt, rác thải nhựa… thậm chí cả vật nuôi chết. Rác sau khi được tập kết chủ yếu được xử lý bằng biện pháp ép mục cho phân hủy. Thỉnh thoảng, một số người dân lên bãi rác lục tìm phế liệu bán lấy tiền mưu sinh.

Theo ghi nhận, trưa 24/8, bãi rác Hòn Ngang đang bốc cháy, khói đen lan ra một vùng rộng lớn. Nhiều người đi làm rẫy, làm ruộng qua bãi rác phải đeo khẩu trang để tránh mùi khét xộc vào mặt, mũi.

Đứng từ xa, nhìn bãi rác như một ngọn núi được bao phủ bởi khói. Tuy nhiên, khi đi lại gần, không chỉ có mùi khét từ khói mà rất nhiều ruồi nhặng bay loạn xạ ra từ bãi rác.

Chiều 24/8, ông Hoàng Kỳ Vũ, Trưởng Phòng Kinh tế (UBND xã Diên Lâm) cho biết, bãi rác Hòn Ngang là nơi tập kết rác chung của huyện Diên Khánh cũ. Rác sau đó được ép mục cho phân hủy. Gần đây, xã Diên Lâm có đề nghị đóng bãi rác nhưng giải pháp này không khả thi vì mấy xã lân cận cũng chưa có bãi rác nên buộc phải đổ vào bãi rác Hòn Ngang.

Hiện tại, xã Diên Lâm tăng cường thực hiện giải pháp trước mắt là hút, xử lý nước rỉ từ bãi rác ra môi trường. Đồng thời, hạn chế việc người dân vào đốt bãi rác gây khói, ô nhiễm. Tuy nhiên, đơn vị quản lý thông tin trong bãi rác phát sinh khí mê tan nên đôi khi tự cháy chứ không phải ai đốt.

Còn giải pháp căn cơ và lâu dài, theo ông Vũ, phải chờ Nhà máy điện rác Khánh Hòa đi vào hoạt động để tập trung rác về đó xử lý. Mặc dù bãi rác Hòn Ngang nằm xa khu dân cư nhưng theo ông Vũ, khi bãi rác cháy, khói bay lên cao rồi tỏa ra khiến một số người dân quanh đó sợ ảnh hưởng đời sống của họ và đã có ý kiến lên chính quyền.

Ông Vũ cho biết thêm, bãi rác Hòn Ngang đã quá tải gấp 2 lần công suất thiết kế, cao như núi.

Dưới đây là chùm ảnh bãi rác Hòn Ngang bốc cháy, ghi nhận ngày 24/8.

Bãi rác lớn nhất Nghệ An bốc cháy dữ dội, tàn lửa bén sang rừng thông

SKĐS – Cháy lớn bùng phát tại Khu liên hiệp xử lý rác thải rắn Nghi Yên, bãi rác lớn nhất Nghệ An vào chiều 19/7. Gió lớn khiến tàn lửa vượt tường bao, bén sang rừng thông bên cạnh, tạo cột khói đen bốc cao hàng trăm mét, phủ kín khu dân cư và quốc lộ 1.