Liên hiệp Hội Việt Nam khóa IX: Ưu tiên kết nối trí thức trẻ và nâng tầm đóng góp xã hội

Đại hội toàn quốc lần thứ IX của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam vừa diễn ra tại Hà Nội với sự tham gia của gần 500 đại biểu đại diện cho đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trên cả nước. Sự kiện này không chỉ là dịp chuyển giao nhân sự, mà còn là khoảnh khắc định hình nhiệm vụ chiến lược cho tổ chức trong những năm tới: làm sao để tăng cường vai trò của trí thức trong công cuộc phát triển quốc gia.

Tầm quan trọng của Đại hội trong bối cảnh phát triển

Đại hội được tổ chức trong một giai đoạn mà yêu cầu về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng được đặt ra cao hơn. Lãnh đạo khóa VIII đã trình bày những kết quả và bài học kinh nghiệm; nhiệm kỳ mới vì thế cần khắc phục hạn chế, nhân rộng thành công và mở rộng phạm vi ảnh hưởng của mạng lưới trí thức.

Trong bối cảnh đó, tiếng nói và hoạt động của Liên hiệp Hội không chỉ hướng tới phát triển khoa học thuần túy mà còn liên quan trực tiếp tới an sinh xã hội và quản trị rủi ro cộng đồng. Những sự kiện bạo lực gia đình gần đây làm nổi bật nhu cầu tham gia của các chuyên gia trong việc tư vấn chính sách và can thiệp sớm, chẳng hạn như Mâu thuẫn gia đình Hưng Yên, nơi hậu quả nghiêm trọng khiến nhiều bên quan tâm hơn tới vai trò của các tổ chức xã hội.

Những con số cho thấy bộ mặt trí thức hiện nay

Đại biểu chính thức tham dự là 489 người, trong đó tỷ lệ có học vị cao và trình độ chuyên môn sâu khá đáng chú ý: gần một nửa mang học vị tiến sĩ hoặc tương đương; tỉ lệ giáo sư, phó giáo sư cũng chiếm phần lớn trong cơ cấu. Cơ cấu đại biểu còn cho thấy nỗ lực hướng tới đa dạng tuổi tác và giới tính, với sự hiện diện của cả đại biểu cao tuổi và đại biểu trẻ.

Nhân sự lãnh đạo và cơ chế hoạt động nhiệm kỳ IX

Ban Chấp hành khóa IX gồm 143 ủy viên, trong đó chức danh chủ chốt được bầu là GS.VS Châu Văn Minh. Đại hội cũng giữ cương vị Chủ tịch danh dự cho GS.VS Đặng Vũ Minh, nhằm đảm bảo sự liên tục về kinh nghiệm lãnh đạo. Phát biểu sau bầu cử, người đứng đầu nhiệm kỳ mới nhấn mạnh con người và trí tuệ là giá trị cốt lõi cần được tôn vinh và phát huy.

Thế mạnh và trọng tâm chiến lược: năm hướng đi cụ thể

Đại hội đã thống nhất năm nhiệm vụ trọng tâm cho nhiệm kỳ mới, mỗi nhiệm vụ nhắm tới một mặt hoạt động cụ thể của hệ thống hội:

• Tư vấn, phản biện và tham mưu: Tăng cường đóng góp bằng các ý kiến có căn cứ khoa học để làm rõ chính sách, đồng thời đề xuất giải pháp cụ thể cho những thách thức quốc gia.
• Tập hợp và trẻ hóa đội ngũ: Đổi mới cách thức vận động, hấp dẫn trí thức trẻ, chuyên gia trong doanh nghiệp và cộng đồng người Việt ở nước ngoài tham gia mạng lưới.
• Nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn: Đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng, truyền thông khoa học và giám định xã hội nhằm tạo ra tác động thực tiễn.
• Đổi mới quản trị nội bộ: Hoàn thiện quy chế, đẩy mạnh chuyển đổi số để quản lý chuyên nghiệp hơn, kết nối chuyên gia hiệu quả hơn.
• Mở rộng hợp tác quốc tế: Kết nối mạng lưới chuyên gia toàn cầu để huy động tri thức và công nghệ phục vụ phát triển trong nước.

Những định hướng này không chỉ nâng tầm hoạt động chuyên môn mà còn giúp tổ chức phản ứng nhanh hơn trước các vấn đề xã hội, an ninh và phát triển cơ sở hạ tầng; ví dụ, khi tham gia đánh giá các dự án giao thông lớn như việc mở rộng một số đoạn đường, các chuyên gia cần lưu ý rủi ro địa chất và quy định an toàn được nêu trong nguồn tin liên quan tới La Sơn – Hòa Liên 4 làn.

Vai trò triển khai trên địa bàn và liên kết các hội ngành

Hệ thống hiện có Liên hiệp Hội ở 34 tỉnh, thành, 92 hội ngành toàn quốc và hơn 500 tổ chức khoa học công nghệ, tạo sức mạnh lan tỏa khi thực hiện các chương trình bồi dưỡng, truyền thông và dự báo chiến lược. Việc tăng cường phối hợp giữa cơ quan trung ương và các hội địa phương được nhấn mạnh như bước then chốt để biến chính sách thành hành động cụ thể tại địa phương.

Ứng xử trước thách thức xã hội: khoa học và trách nhiệm công dân

Vai trò của trí thức không chỉ là nghiên cứu trong phòng thí nghiệm mà còn bao gồm phản biện chính sách, tham gia giải quyết các vấn đề công cộng và góp ý để giảm thiểu rủi ro. Điều này bao gồm cả việc cảnh báo, đề xuất biện pháp giảm thiểu các sự cố vẫn xảy ra trong đời sống, chẳng hạn như bạo lực nơi công sở được phản ánh trong một số vụ việc báo động về an toàn lao động và quản lý ca trực, ví dụ bạo lực ca trực bảo vệ, nơi các bằng chứng và chính sách quản lý đã trở thành vấn đề công khai.

Những điều cần chú ý để thực hiện thành công chương trình hành động

• Ưu tiên nguồn lực cho chương trình đào tạo, đặc biệt các chương trình hướng đến trí thức trẻ và chuyên gia trong khu vực doanh nghiệp.
• Tăng cường minh bạch trong cơ chế tuyển chọn và phân nhiệm, nhằm củng cố niềm tin trong cộng đồng trí thức.
• Đầu tư hệ thống công nghệ thông tin để kết nối chuyên gia, chia sẻ dữ liệu và thúc đẩy nghiên cứu liên ngành.
• Phát triển cơ chế hợp tác quốc tế hữu ích, dựa trên nhu cầu cụ thể của các dự án trong nước.

Kết luận: điều cần ghi nhớ

Đại hội IX của Liên hiệp Hội Việt Nam đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn củng cố tổ chức sang giai đoạn chủ động khai thác nguồn lực trí thức cho mục tiêu phát triển. Thành công của nhiệm kỳ mới phụ thuộc vào khả năng huy động, trẻ hóa đội ngũ, đổi mới phương thức hoạt động và biến tri thức thành giải pháp cụ thể cho các thách thức quốc gia. Giữ vững giá trị con người, nâng cao chất lượng tư vấn và mở rộng hợp tác quốc tế chính là những mấu chốt để Liên hiệp Hội góp phần thiết thực vào tiến trình phát triển đất nước.

Khoa học công nghệ mở không gian phát triển mới cho tăng trưởng của Việt Nam

SKĐS – Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần trở thành động lực kiến tạo các không gian phát triển mới, từ biển, không gian ngầm, không gian số đến vũ trụ. Đây là thông điệp được nhấn mạnh tại Hội thảo quốc tế về không gian phát triển của Việt Nam