Mạng lưới cấp cứu ngoại viện: lộ trình số hóa để rút ngắn ‘thời gian vàng’

Quyết định mang tính bước ngoặt vừa được ký ban hành mở ra định hướng tổ chức lại hệ thống cấp cứu trước khi người bệnh đến bệnh viện. Văn bản đó là Quyết định số 1515/QĐ-TTg do Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký, phê duyệt Đề án “Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030” với hiệu lực từ ngày 10/8/2026. Mục tiêu rõ ràng: xây dựng quy trình, nền tảng và năng lực để can thiệp y tế kịp thời ngay tại hiện trường hoặc trên đường vận chuyển.

Tại sao phải chuyển trọng tâm sang cấp cứu trước viện?

Thực tế cho thấy với các tình huống khẩn cấp như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay chấn thương nặng, mỗi phút chậm trễ đều ảnh hưởng đến cơ hội sống và phục hồi. Đó cũng là lý do chuyên gia đầu ngành nhấn mạnh cần thay đổi tư duy: không chỉ tiếp nhận bệnh nhân tại bệnh viện mà phải tổ chức cấp cứu ngay khi sự cố xảy ra. Việc xây dựng mạng lưới có đầu mối thống nhất sẽ giúp đưa đúng đội ngũ và phương tiện tới người bệnh kịp thời, thay vì phụ thuộc rời rạc vào từng cơ sở riêng lẻ.

Xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện toàn quốc, tối ưu thời gian “vàng” cứu người- Ảnh 1. — TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh. Ảnh: Trần Minh

Những trụ cột chính của Đề án

Đề án đề xuất tổ chức cấp cứu ngoại viện theo hướng tập trung đầu mối, kết nối chặt chẽ giữa lực lượng y tế, lực lượng bảo đảm trật tự và các cơ sở cấp cứu. Trên thực tế, hệ thống sẽ bao gồm:

Khối tổng đài tiếp nhận và phân loại cuộc gọi cấp cứu theo vùng địa lý (sẽ thiết lập 34 tổng đài cấp cứu tương ứng 34 tỉnh, thành phố).
Nền tảng quản lý tập trung số hóa quy trình, hiển thị vị trí và trạng thái của phương tiện, ê-kíp trên bản đồ số để điều phối nhanh nhất.
Tiêu chuẩn hóa năng lực và trang thiết bị của xe cứu thương, cùng quy định rõ vai trò của các đơn vị tham gia.

Công nghệ: từ bản đồ vị trí tới chuyển giao thông tin trước bệnh viện

Một điểm khác biệt lớn của lộ trình là ứng dụng công nghệ thông tin để số hóa toàn bộ chuỗi cấp cứu. Nền tảng quản lý cấp cứu ngoại viện toàn quốc sẽ tích hợp dữ liệu về vị trí xe, trạng thái ứng trực và năng lực chuyên môn của ê-kíp. Khi đó, tổng đài viên có thể chọn phương tiện phù hợp nhất theo khả năng tiếp cận và chuyên môn.

Nền tảng này còn hỗ trợ sàng lọc cuộc gọi, đánh giá mức độ khẩn cấp và xác định vị trí người gọi. Thông tin quan trọng về người bệnh có thể được truyền trước tới bệnh viện tiếp nhận để đội ngũ y tế chủ động chuẩn bị nhân lực, trang thiết bị và phương án điều trị. Trong quá trình vận chuyển, ê-kíp trên xe có thể kết nối trực tuyến với chuyên gia của cơ sở tiếp nhận bằng hình thức gọi video để nhận hướng dẫn xử trí ngay trên đường.

Chuẩn hóa phương tiện và mục tiêu năng lực

Xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện toàn quốc, tối ưu thời gian “vàng” cứu người- Ảnh 2. — Bên cạnh xây dựng hệ thống tổng đài và nền tảng số, Đề án cũng đặt mục tiêu tăng cường năng lực phương tiện cấp cứu ngoại viện. Mạng lưới sẽ được tăng cường xe cứu thương tại các địa bàn, hướng tới tối thiểu 1 xe/100.000 dân.

Ảnh: Lê Hảo

Đề án đưa ra mức mục tiêu tối thiểu là 1 xe cứu thương/100.000 dân. Ứng với quy mô dân số hiện nay, con số này tương đương nhu cầu xấp xỉ 1.000 xe cứu thương đạt chuẩn. Trong khi đó, hiện tại tỷ lệ mới đạt khoảng 0,3 xe/100.000 dân, thấp hơn mức được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị. Những con số này làm rõ khoảng cách cần thu hẹp về cả số lượng và chất lượng phương tiện.

Phối hợp giữa lực lượng y tế và Công an: ưu tiên hiệu quả điều phối

Đề án xác định việc phối hợp giữa Bộ Y tế và lực lượng Công an là yếu tố then chốt trong vận hành tổng đài và điều phối lực lượng tại hiện trường. Nguyên tắc điều động phương tiện sẽ dựa trên khả năng tiếp cận và năng lực chuyên môn chứ không xét xe thuộc bệnh viện công hay tư nhân. Hệ thống cũng hỗ trợ lựa chọn tuyến đường ngắn nhất cho xe cấp cứu và tạo điều kiện ưu tiên di chuyển trong những tình huống cần thiết.

Về thủ tục, Bộ Y tế dự kiến ban hành Thông tư quy định quy trình nhận thông tin khẩn cấp về cấp cứu y tế ngoại viện do Bộ Công an chuyển đến và quy trình tham gia cấp cứu ngoại viện của các cơ sở cấp cứu.

Sự tham gia của cộng đồng và đào tạo sơ cấp cứu cơ bản

Cùng với hạ tầng chuyên nghiệp, Đề án chú trọng nâng cao kỹ năng sơ cấp cứu ban đầu trong cộng đồng. Trong giai đoạn đầu, khoảng 3% dân số sẽ được hướng dẫn các kỹ thuật sơ cấp cứu và các kỹ năng cơ bản như hồi sức tim phổi.

Đây là mắt xích quan trọng trong chuỗi cấp cứu, bởi khoảng thời gian từ khi xảy ra sự cố đến khi ê-kíp cấp cứu chuyên nghiệp tiếp cận người bệnh có thể quyết định đáng kể đến kết quả điều trị.

Về mặt chính sách tài chính, Bộ Y tế sẽ nghiên cứu cơ chế chi trả cho chi phí vận chuyển và tổ chức cấp cứu để đảm bảo bù đắp cho các lực lượng tham gia; về lâu dài sẽ từng bước cân nhắc vai trò của bảo hiểm y tế theo lộ trình phù hợp.

Lộ trình triển khai và mốc thời gian

Theo nội dung Đề án, nền tảng quản lý cấp cứu ngoại viện toàn quốc phải được hoàn thành trong năm 2026 và đưa vào vận hành từ năm 2027. Đồng thời, việc thiết lập 34 tổng đài cấp cứu trên cả nước sẽ giúp phân luồng tiếp nhận cuộc gọi 113 về từng vùng địa phương, với chức năng hỗ trợ định danh, xác định địa chỉ và điều phối phương tiện.

Lưu ý khi áp dụng: bài học thực tiễn và tham khảo

Việc tổ chức một mạng lưới toàn quốc đòi hỏi không chỉ đầu tư công nghệ và phương tiện mà còn cần các kịch bản diễn tập, xử lý tình huống thực tế để hoàn thiện phối hợp liên ngành. Một ví dụ về cách một cơ sở y tế tổ chức diễn tập và rút kinh nghiệm là Kịch bản diễn tập an ninh tại Bệnh viện Nhi Hải Phòng, có thể là tư liệu tham khảo cho những bài học về phối hợp tại hiện trường.

Ngoài ra, độc giả quan tâm tới các tình huống cấp cứu chuyên biệt hoặc các phân tích ca bệnh có thể tìm thêm các bài viết chuyên sâu trên cùng hệ thống tin. Ví dụ, một phân tích ca bệnh nhiễm nặng cũng được trình bày chi tiết trong Whitmore nặng ở người lớn, còn vấn đề phòng bệnh cho nhóm tuổi nhỏ được hướng dẫn cụ thể tại Dịch tay‑chân‑miệng tăng cao.

Xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện toàn quốc, tối ưu thời gian “vàng” cứu người- Ảnh 3.

Kết luận: điều cần nhớ

Đề án 2026-2030 đặt nền tảng cho một mạng lưới cấp cứu ngoại viện đồng bộ: tổng đài phân luồng, nền tảng số quản lý thời gian thực, tiêu chuẩn phương tiện và hợp tác liên ngành. Những bước đi này nhằm rút ngắn thời gian can thiệp ngay từ hiện trường và nâng tỷ lệ đáp ứng hiện tại lên mức gần hơn so với nhu cầu thực tế. Việc triển khai thành công sẽ phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện nền tảng, chuẩn hóa năng lực xe cứu thương, cơ chế tài chính và năng lực đào tạo cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

Đề án có hiệu lực từ khi nào?
Văn bản được ký và có hiệu lực từ ngày 10/8/2026.

Sẽ có bao nhiêu tổng đài cấp cứu?
Theo Đề án, sẽ hình thành 34 tổng đài cấp cứu, tương ứng 34 tỉnh, thành phố.

Mục tiêu về số lượng xe cứu thương là gì?
Mục tiêu đặt ra là tối thiểu 1 xe cứu thương/100.000 dân, tương đương khoảng 1.000 xe chuẩn cho quy mô dân số hiện nay; hiện tỷ lệ đang ở khoảng 0,3 xe/100.000 dân.

Nếu bạn là người quan tâm đến an toàn tại cơ sở y tế, xử lý các tình huống liên quan đến an ninh bệnh viện hoặc muốn tham khảo kịch bản diễn tập, nguồn tài liệu liên quan đã được biên soạn chi tiết.