Đối Phó Với Nguy Cơ Nicotine: Bước Đầu Ngăn Chặn Sự Nghiện Cho Trẻ Em

Trẻ em và thanh thiếu niên: Mục tiêu chính của ngành công nghiệp thuốc lá

Thuốc lá đã trở thành một trong những hiểm họa sức khỏe nghiêm trọng, với gần 8 triệu ca tử vong mỗi năm, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Trong số này, một phần không nhỏ đến từ bệnh liên quan đến hút thuốc thụ động. Đặc biệt, Đông Nam Á đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng lớn khi khoảng 3,1 triệu người trong khu vực này tử vong vì thuốc lá mỗi năm.

Trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương nhất trong cuộc khủng hoảng này. WHO cho biết, khoảng một nửa số trẻ em trên thế giới đang tiếp xúc với khói thuốc thụ động, dẫn đến hơn 65.000 trường hợp tử vong hàng năm. Cảnh Báo Sức Khỏe: Nguy Cơ Từ Việc Tự Ý Sử Dụng Corticoid… Khôi Phục Chức Năng Vận Động Sau Ca Đứt Gân: Kinh Nghiệm… Phòng Ngừa Tay Chân Miệng Cho Trẻ Khi Năm Học Mới Bắt Đầu

Không chỉ vậy, trẻ em và thanh thiếu niên còn trở thành nhóm mục tiêu chính cho sự tiếp cận của các sản phẩm nicotine mới. Hiện nay, có khoảng 40 triệu trẻ em từ 13-15 tuổi sử dụng sản phẩm thuốc lá, trong đó 20 triệu là thuốc lá điếu và 15 triệu là thuốc lá điện tử.

Những sản phẩm như thuốc lá điện tử đang được thiết kế với hương vị hấp dẫn và bao bì bắt mắt, cùng với các hình thức tiếp thị gây hiểu lầm, làm cho nicotine trở nên hấp dẫn hơn đối với giới trẻ.

Chúng ta cần phải nhận thức rõ rằng những chiến thuật này có thể dễ dàng khiến trẻ em tiếp xúc với nicotine ngay từ sớm.

Ảnh hưởng của nicotine tới sức khỏe não bộ đang phát triển

Không một sản phẩm nào chứa nicotine là an toàn, bao gồm cả thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử và các sản phẩm mới khác. Nicotine là chất gây nghiện mạnh, đặc biệt nguy hiểm đối với não bộ đang phát triển của trẻ em.

Tiếp xúc với nicotine trong giai đoạn này có thể ảnh hưởng nặng nề đến sự phát triển bộ não, từ đó tác động tiêu cực đến nhận thức, khả năng học tập và sức khỏe tâm thần. Việc bắt đầu sử dụng nicotine càng sớm làm gia tăng khả năng hình thành sự lệ thuộc và dẫn đến việc tiếp tục sử dụng trong tương lai.

Khi quá trình nghiện đã hình thành, việc từ bỏ thuốc sẽ khó khăn hơn rất nhiều. Điều đáng lo là người trẻ cũng có thể sử dụng đồng thời nhiều loại sản phẩm nicotine, đi ngược lại kỳ vọng rằng các sản phẩm thuốc lá mới sẽ giảm nguy cơ nghiện.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng nếu không có biện pháp mạnh mẽ nhằm ngăn ngừa trẻ em tiếp cận nicotine, thành quả trong kiểm soát thuốc lá có thể bị đảo ngược.

Việt Nam: Những thành tựu và thách thức trong kiểm soát thuốc lá

Tại Việt Nam, nhiều tiến bộ đã được đạt được trong việc phòng chống tác hại của thuốc lá trong 13 năm qua. Dữ liệu cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu ở nam giới trưởng thành đã giảm, và tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động cũng giảm đáng kể.

Tuy nhiên, vấn đề mới lại phát sinh với sự gia tăng sử dụng thuốc lá mới, đặc biệt là thuốc lá điện tử, trong giới trẻ. Trong khi tỷ lệ sử dụng thuốc lá truyền thống giảm, thì thuốc lá điện tử lại gia tăng mạnh mẽ.

Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở người trưởng thành cũng đã tăng từ 0,2% năm 2015 lên 3,6% vào năm 2020, với nhóm tuổi 15-24 chiếm tỷ lệ cao nhất là 7,3%.

Những con số này chỉ ra rằng nếu không có biện pháp kiểm soát chặt chẽ, có thể xuất hiện một thế hệ trẻ mới bước vào vòng xoáy nghiện nicotine.

Tại Việt Nam, thuốc lá gây ra một gánh nặng lớn về sức khỏe và kinh tế, với hơn 103.000 ca tử vong mỗi năm do các bệnh liên quan. Những thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 108 nghìn tỷ đồng năm 2022, tương đương 1,14% GDP của cả nước.

Đằng sau những con số đó là nỗi đau và chi phí đối với hàng triệu gia đình.

Đổi mới tư duy trong kiểm soát thuốc lá

Sự xuất hiện của các sản phẩm nicotine mới yêu cầu một sự thay đổi trong cách tiếp cận vấn đề. Chính sách TFG – Tobacco-Free Generation là một trong những giải pháp được nhiều chuyên gia quan tâm.

Điểm khác biệt lớn nhất của TFG là nó không chỉ tập trung vào những người hút thuốc hiện tại, mà còn nhằm ngăn chặn người chưa bao giờ hút thuốc, đặc biệt là giới trẻ, trở thành người tiêu dùng trong tương lai.

Chính sách này cấm những người sinh ra sau một thời điểm cụ thể mua thuốc lá hợp pháp, không nhằm ép người hiện tại bỏ thuốc mà để bảo vệ thế hệ trẻ.

Chuyên gia Phạm Thị Xuân Thu từ Vital Strategies cho biết, khi một thế hệ không bắt đầu hút thuốc, gánh nặng bệnh tật sẽ giảm dần. TFG hướng đến việc phòng ngừa căn nguyên từ gốc thay vì chỉ chữa trị hậu quả.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng chỉ có kiểm soát khả năng mua thuốc lá thôi là chưa đủ. Cần triển khai nhiều giải pháp như tăng cường chính sách thuế, ngăn chặn quảng cáo, và tạo ra môi trường học đường không thuốc lá để bảo vệ trẻ em.

Việc truyền thông để nhận thức rõ nguy cơ từ nicotine là rất quan trọng, nhằm không để thông điệp về sự an toàn của các sản phẩm mới làm mờ đi bản chất gây nghiện của nicotine.