Khám Phá Loài Mực Mới: Bí Ẩn Từ Mẫu Vật Bỏ Quên 70 Năm

Có bao giờ bạn tự hỏi rằng những điều kỳ diệu nào vẫn đang ẩn mình trong các bộ sưu tập bảo tàng? Một phát hiện bất ngờ đã chứng minh rằng một mẫu vật mực bị lãng quên suốt gần bảy thập kỷ chính là đại diện duy nhất cho một họ mực hoàn toàn mới. Phát hiện này không chỉ thay đổi cách chúng ta nhìn nhận về phân loại sinh vật biển mà còn mở ra nhiều câu hỏi mới trong nghiên cứu khoa học.

Mẫu vật này được thu thập từ dạ dày của một con cá nhà táng trong chuyến thám hiểm tại vùng biển Nam Cực vào năm 1955 – 1956. Trong nhiều năm, nó chỉ được gắn nhãn là một loài mực thông thường và âm thầm nằm trên kệ của bảo tàng.

Cuộc hành trình khám phá sinh vật này bắt đầu khi nhà nghiên cứu Malcolm Clarke phát hiện ra nó từ ruột của con cá nhà táng. Sau khi ông qua đời vào năm 2013, bộ sưu tập của ông được chuyển giao cho Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London trước khi được Viện Khoa học Biển ở Barcelona mượn để nghiên cứu.

Tại đây, nhóm nghiên cứu gồm các chuyên gia như Sam Arnold, David Nos, Raquel Sáez-Liante và Fernando Ángel Fernández-Álvarez đã phát hiện ra sự bất thường của mẫu vật trong khi xem xét sự đa dạng của nhóm mực đại dương.

Các kết quả phân tích được công bố trong tạp chí Zoological Journal of the Linnean Society vào tháng 7 năm 2025 đã chỉ ra rằng mẫu sinh vật này sở hữu những đặc điểm giải phẫu đặc biệt, khác biệt đến mức không thể phân loại vào bất kỳ họ mực nào đã được ghi nhận cho tới nay.

Nhóm nghiên cứu đã quyết định thành lập một họ mới mang tên Mobydickidae, với loài duy nhất trong họ này được đặt tên là Mobydickia poseidonii. Tên gọi Mobydickia được lấy cảm hứng từ tác phẩm nổi tiếng Moby-Dick, phản ánh việc mẫu vật được tìm thấy trong bụng cá nhà táng và màu sắc khác thường của nó.

Tên loài poseidonii được đặt theo tên thần Poseidon trong thần thoại Hy Lạp, vì các móc trên tua của nó gợi nhớ đến cây đinh ba của vị thần này.

Về ngoại hình, mẫu mực này có chiều dài lớp phủ lưng khoảng 175 mm, cơ thể mềm và nhạt màu với phần đuôi ngắn. Đáng ngạc nhiên, sinh vật này lại hoàn toàn thiếu các cơ quan phát quang, một đặc điểm thường thấy ở các loài mực sống ở vùng biển sâu.

Sự kết hợp độc đáo giữa vây nhỏ, mỏ, vỏ trong và cấu trúc các móc tua đang khẳng định rằng đây là một nhánh tiến hóa riêng biệt.

Trong sinh học, việc mô tả một loài mới là điều rất phổ biến, nhưng việc thành lập một họ mới lại mang tầm quan trọng lớn hơn. Họ là cấp độ phân loại cao hơn, bao gồm các chi có cùng cấu trúc giải phẫu cơ bản. Đây cũng là họ mực đại dương đầu tiên được ghi nhận kể từ khi họ mực vây lớn Magnapinnidae được mô tả vào năm 1998. Với giá trị đặc biệt này, loài mực mới đã được Tổ chức Đăng ký Loài biển Thế giới bình chọn vào danh sách 10 loài biển nổi bật nhất năm 2025.

Dù vậy, các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng khám phá này chỉ dựa vào một mẫu vật duy nhất, và không còn nguyên vẹn, do đó chưa thể xác định chuỗi ADN do thời gian lưu giữ đã lâu.

Hiện tại, giới khoa học chưa từng ghi nhận một cá thể Mobydickia poseidonii nào còn sống, và không xác định được môi trường sống, độ sâu ưa thích hay tập tính sinh sản của chúng. Phát hiện trong bụng cá nhà táng không phản ánh chính xác vị trí sinh sống của loài này, vì cá voi thường di chuyển rất xa sau khi săn mồi.

Dù còn nhiều điều chưa được làm sáng tỏ, phát hiện này càng chứng tỏ giá trị của các bộ sưu tập bảo tàng trong việc bảo tồn dữ liệu khoa học. Với chiều sâu rộng lớn của đại dương, con người khó có thể nghiên cứu hết tất cả bằng các phương tiện hiện có.

Nhiều khi, chính những mẫu vật cũ bị lãng quên trong kho lưu trữ, khi được xem xét dưới góc nhìn mới, sẽ trở thành chiếc chìa khóa mở ra những bí ẩn trong tiến hóa của tự nhiên.

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về những hiện tượng tự nhiên kỳ thú, hãy tham khảo bài viết về dự báo thời tiết nắng nóng ở miền Trung hoặc tìm hiểu về hỏa hoạn trên cao tốc và những hệ lụy cần lưu ý trong cuộc sống hàng ngày.

Ngoài ra, bạn có thể xem thêm thông tin về vụ va chạm kinh hoàng trên cao tốc mà hàng chục hành khách đã bị thương trong một vụ tai nạn gần đây.