Những thói quen cần tránh khi bị khô mắt và cách chăm sóc thực tế

Khô mắt có nguy hiểm không?

SKĐS – Khô mắt kéo dài có thể gây tổn thương bề mặt mắt và ảnh hưởng đến thị lực nếu không được điều trị phù hợp.

Khô mắt là trạng thái mắt không được bôi trơn đầy đủ do giảm sản xuất nước mắt hoặc nước mắt bốc hơi quá nhanh. Triệu chứng thường gặp gồm cảm giác cộm, rát, mắt nóng, đỏ, chảy nước mắt phản xạ hoặc nhìn mờ. Ngoài việc điều trị y tế khi cần, một số thay đổi trong thói quen ăn uống và sinh hoạt có thể giúp giảm khó chịu.

Tại sao một số thực phẩm và thói quen làm triệu chứng nặng hơn?

Khô mắt không bắt nguồn duy nhất từ chế độ ăn, nhưng các yếu tố ảnh hưởng đến cân bằng nước và chuyển hóa trong cơ thể có thể khiến triệu chứng trở nên rầm rộ hơn. Ví dụ, tiêu thụ nhiều đồ uống có cồn có thể góp phần làm cơ thể bị mất nước; khẩu phần chứa đường cao liên quan tới các yếu tố rủi ro chuyển hóa; còn ăn mặn kéo theo nguy cơ tăng huyết áp và tổn hại toàn thân — những điều này đều có thể gián tiếp ảnh hưởng tới sức khỏe mắt.

Những thứ nên hạn chế khi bạn bị khô mắt

Không có nhóm thực phẩm nào phải cấm tuyệt đối cho mọi người bị khô mắt, nhưng có một số món và đồ uống nên được cân nhắc hạn chế tùy theo tình trạng cá nhân:

• Rượu, bia: Các đồ uống có cồn có thể làm tăng mất nước. Nếu bạn thường uống rượu bia, giảm tần suất và lượng dùng có thể giúp triệu chứng bớt khó chịu. Đồng thời, cần đảm bảo uống đủ nước trong ngày nếu không có chống chỉ định về lượng dịch.
• Đồ ngọt, thực phẩm nhiều đường: Bánh kẹo và nước ngọt nên dùng ở mức vừa phải. Thói quen ăn quá nhiều đường góp phần tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và đái tháo đường; người mắc đái tháo đường cần kiểm soát đường huyết để giảm nguy cơ biến chứng mắt.
• Thực phẩm nhiều muối: Đồ muối chua, thịt chế biến sẵn, thức ăn nhanh chứa nhiều natri. Chế độ ăn nhiều muối không chỉ ảnh hưởng đến huyết áp mà còn có hệ quả trên tim, thận và tổng trạng; do đó việc giảm muối trong khẩu phần là hợp lý khi chăm sóc sức khỏe toàn thân và mắt.
• Gia vị cay: Ớt, tiêu và các gia vị nồng có thể gây cảm giác nóng, rát hoặc chảy nước mắt tạm thời ở một số người. Nếu bạn nhận thấy món cay làm triệu chứng tăng lên, hãy giảm bớt lượng gia vị.

Trong bối cảnh quan tâm tới bệnh lý tim mạch liên quan đến lối sống và khẩu phần, người đọc có thể tham khảo thêm các cảnh báo và biện pháp phòng ngừa cùng thông tin can thiệp hiện đại tại Bệnh tim mạch ngày càng trẻ, vì sức khỏe tim mạch và chế độ ăn có mối liên hệ chặt với nhiều vấn đề chuyển hóa.

Những thực phẩm nên ưu tiên khi muốn cải thiện bề mặt mắt

Thay vì tập trung vào kiêng khem quá mức, xây dựng khẩu phần đa dạng, cân bằng giúp cung cấp dưỡng chất nuôi dưỡng mắt và cơ thể:

• Cá béo: Những loại như cá hồi, cá thu, cá mòi cung cấp acid béo omega-3 — dưỡng chất được quan tâm trong hỗ trợ sức khỏe bề mặt nhãn cầu và chức năng tuyến meibomius.
• Rau xanh và trái cây: Rau lá, cà rốt, bí đỏ, cam, bưởi, ổi… giàu vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa cần thiết cho tế bào mắt.
• Các loại hạt và nguồn thực vật giàu béo tốt: Hạnh nhân, óc chó, hạt chia, hạt lanh cung cấp các acid béo không bão hòa và một số dưỡng chất thực vật hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
• Thực phẩm nguyên chất: Ngũ cốc nguyên hạt, đậu, trứng, cá, thịt nạc và sữa (nếu phù hợp) giúp cung cấp protein, vitamin và khoáng chất để duy trì chức năng cơ thể nói chung và bề mặt mắt nói riêng.

Không nhất thiết phải ăn nhiều bữa nhỏ trừ khi có yêu cầu y tế; điều quan trọng là khẩu phần hợp lý, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường, muối hoặc chất béo xấu.

Biện pháp chăm sóc mắt ngoài thay đổi khẩu phần

Chăm sóc mắt toàn diện bao gồm cả điều chỉnh môi trường và thói quen sinh hoạt:

• Uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ cân bằng dịch trong cơ thể.
• Ngủ đủ giấc: giấc ngủ đóng vai trò phục hồi cho cơ thể; thiếu ngủ kéo dài gây nhiều hệ quả sức khỏe và có thể làm tình trạng mệt mỏi, khô mắt nặng hơn. Để hiểu rõ hơn về tác động của thiếu ngủ lâu dài, bạn có thể đọc thêm bài Thiếu ngủ kéo dài: hệ quả sức khỏe.
• Hạn chế để mắt tiếp xúc trực tiếp với gió mạnh, quạt hoặc điều hòa; những luồng gió này làm nước mắt bốc hơi nhanh.
• Giảm thời gian nhìn màn hình liên tục; khi làm việc với máy tính hoặc điện thoại, nên cho mắt nghỉ định kỳ và chớp mắt thường xuyên để giữ màng nước mắt ổn định.
• Tránh tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất điều trị trong thời gian dài khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

Những lưu ý với người lớn tuổi và khi cần khám chuyên khoa

Ở người cao tuổi, giấc ngủ và cơ chế bài tiết nước mắt có thể thay đổi nhưng điều đó không có nghĩa là phải chấp nhận mệt mỏi kéo dài. Nếu bạn hoặc người thân lớn tuổi gặp khó khăn về giấc ngủ hoặc các dấu hiệu liên quan tới mắt, thông tin về khi nào cần chú ý và các can thiệp hỗ trợ giấc ngủ cho người cao tuổi có thể hữu ích; tham khảo hướng dẫn tại Giấc ngủ của người lớn tuổi.

Ngoài ra, nếu triệu chứng khô mắt đi kèm với cộm, rát nặng, đỏ kéo dài, chảy nước mắt nhiều hoặc nhìn mờ, bạn nên đi khám chuyên khoa Mắt để xác định nguyên nhân cụ thể và nhận chỉ định điều trị phù hợp.

Khô mắt chữa thế nào?

SKĐS – Khô mắt là biểu hiện phổ biến của nhiều người hiện nay khi sử dụng các thiết bị điện tử, đặc biệt là dân văn phòng khi thường xuyên phải ngồi trước màn hình máy tính. Tình trạng khô mắt kéo dài có thể dẫn tới viêm nhiễm nhãn cầu, gây ra các triệu chứng khó chịu ở mắt.

Tóm tắt các bước thực tế để giảm khó chịu

1. Giảm hoặc tránh rượu bia; bù đủ nước cho cơ thể.
2. Hạn chế đồ ngọt và thức ăn chế biến sẵn có nhiều đường.
3. Giảm muối trong chế độ ăn; ưu tiên thực phẩm tươi và chế biến ít muối.
4. Ăn đều các nguồn thực phẩm giàu omega-3, rau quả, hạt và ngũ cốc nguyên hạt.
5. Chú ý môi trường làm việc: giảm gió trực tiếp, nghỉ ngơi khi dùng màn hình, chớp mắt thường xuyên.
6. Thăm khám bác sĩ chuyên khoa Mắt nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên, và không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất trong thời gian dài.

Hành động nên nhớ

Khô mắt thường được kiểm soát tốt hơn khi người bệnh kết hợp điều chỉnh chế độ ăn, thay đổi thói quen và chăm sóc môi trường sống. Những thay đổi nhỏ, thực tế và bền vững thường mang lại cải thiện rõ rệt hơn so với kiêng khem quá mức hoặc chữa triệu chứng theo cảm tính.

FAQ

Khô mắt có thể gây nguy hiểm không?

Nếu để kéo dài không điều trị, khô mắt có thể làm tổn thương bề mặt mắt và ảnh hưởng tới thị lực; nên thăm khám khi triệu chứng dai dẳng.

Có cần kiêng hoàn toàn đồ cay không?

Không bắt buộc kiêng tuyệt đối. Nếu gia vị cay khiến mắt bạn rát hoặc chảy nước làm triệu chứng khó chịu, giảm lượng gia vị là hợp lý.

Khi nào nên gặp bác sĩ Mắt?

Nên khám chuyên khoa nếu bị khô, cộm, rát, đỏ, chảy nước mắt hoặc nhìn mờ kéo dài hoặc nặng lên; tránh tự ý dùng thuốc nhỏ mắt điều trị lâu ngày mà không có hướng dẫn chuyên môn.

Những điều cần ghi nhớ: điều chỉnh thói quen ăn uống và sinh hoạt có thể hỗ trợ giảm khó chịu do khô mắt, nhưng điều trị và khảo sát nguyên nhân bởi bác sĩ chuyên khoa vẫn là bước quan trọng khi triệu chứng dai dẳng.