Câu Chuyện Cảnh Báo Về Tổn Thương Mắt Khi Quan Sát Nhật Thực
admin
14/08/2026 · 7 phút đọc
Vào ngày 2 tháng 8 năm 2017, một sự kiện thiên văn đặc biệt đã diễn ra khi Nhật thực toàn phần thu hút sự quan tâm của hàng triệu người dân Mỹ. Trong khi nhiều người đã chuẩn bị kỹ lưỡng bằng cách sử dụng kính bảo vệ mắt chuyên dụng, không ít người khác lại liều lĩnh nhìn thẳng vào mặt trời.
Trong số đó có Nia Payne, cô gái 26 tuổi sống tại Staten Island, New York, nơi có thể quan sát hiện tượng nhật thực một phần với khoảng 70% bề mặt mặt trời bị che khuất. Giống như nhiều người khác, Nia tin rằng chỉ cần nhìn thoáng qua mặt trời trong vài giây sẽ không gây hại cho mắt.

Mặc dù các biện pháp bảo vệ rất quan trọng, một số người vẫn liều lĩnh nhìn thẳng lên bầu trời để theo dõi nhật thực. Ảnh: Global News
Nia đã nhìn lên bầu trời trong khoảng 6 giây trước khi mượn một chiếc kính quan sát từ người khác, nhưng kính này không đạt tiêu chuẩn an toàn ISO 12312-2. Cô tiếp tục nhìn vào mặt trời qua kính không đạt chuẩn thêm 15-20 giây nữa.
Chỉ sau vài giờ trở về nhà, mắt trái của Nia bắt đầu xuất hiện vùng mờ ngay giữa khung nhìn. Vấn đề không những không cải thiện mà còn trở nên tồi tệ hơn trong những ngày tiếp theo. Vùng mờ dần trở thành một hình lưỡi liềm hoàn hảo, tương ứng với vị trí của mặt trăng đang che bề mặt mặt trời lúc cô quan sát.
Hiện Tượng Tổn Thương Mắt
Quá lo lắng về tình trạng của mình, Nia đã đến khám tại Bệnh viện Mắt & Tai New York thuộc Hệ thống Y tế Mount Sinai. Kết quả khám cho thấy mắt phải của cô đạt thị lực 20/20, trong khi mắt trái 20/25. Mặc dù sự suy giảm thị lực không quá nghiêm trọng theo bảng đo, nhưng thực tế cô cảm thấy rất khó khăn khi đọc chữ và nhìn rõ những chi tiết.

Hình ảnh siêu âm cho thấy tổn thương tế bào trong mắt trái Nia. Ảnh: JAMA Network
Các bác sĩ đã tiến hành kiểm tra lớp tế bào cảm quang ở đáy võng mạc, nơi thực hiện chức năng xử lý màu sắc và chi tiết của mắt. Tổn thương có thể xảy ra khi ánh sáng mặt trời tập trung mạnh qua thủy tinh thể, gây ra hai cơ chế tàn phá đồng thời. Cơ chế đầu tiên là tổn thương nhiệt, khi ánh sáng hội tụ làm tăng nhiệt độ mô võng mạc vượt quá mức chịu đựng. Cơ chế thứ hai là tổn thương quang hóa, trong đó các tia cực tím và ánh sáng xanh phá hủy các liên kết trong protein nhạy sáng.
Tổn Thương Vĩnh Viễn
Điều đáng chú ý là khi các bác sĩ yêu cầu Nia phác họa lại hình ảnh mà cô thấy, kết quả hình vẽ trùng khớp hoàn toàn với hình ảnh chẩn đoán qua công nghệ hiện đại. Hình ảnh cho thấy một vùng tế bào cảm quang bị tổn thương hoàn toàn ở đúng vị trí ảnh hưởng của ánh sáng mặt trời.
TS. Avnish Deobhakta giải thích rằng thủy tinh thể của mắt đã hoạt động như một kính phóng đại, hội tụ ánh sáng hình lưỡi liềm trực tiếp lên võng mạc. Do tế bào cảm quang đã bị tổn thương không thể tái tạo, tổn thương này trở thành vĩnh viễn.

Tổn thương của Nia là vĩnh viễn với không có cách điều trị. Ảnh minh họa: Seema
Kể từ đó, tình trạng của Nia không có bất kỳ sự cải thiện nào. Cô đã phải thích nghi bằng cách sử dụng mắt phải cho các hoạt động hàng ngày. Đọc sách trở nên khó khăn, và khi làm việc với máy tính, cô phải ghé sát mắt vào màn hình. Hình lưỡi liềm vẫn xuất hiện mỗi khi nhìn vào bề mặt sáng, nhắc nhở cô về những tổn thương vĩnh viễn từ những giây phút chủ quan trước ánh sáng mạnh.
Để biết thêm thông tin về các chỉ dẫn và chính sách về sức khỏe, bạn có thể tham khảo bài viết về kế hoạch phòng chống bệnh viêm da nổi cục tại Hà Nội hoặc các cơ chế tài chính hỗ trợ công nghệ chiến lược.
Ngoài ra, để cập nhật tình hình thời tiết miền Bắc, bạn có thể xem bài viết về dự báo mưa dông miền Bắc trong đêm nay.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán, thăm khám và điều trị y khoa chuyên nghiệp. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.