Lương tối thiểu 2027: Đề xuất tăng 7,8% và những điều người lao động cần biết

Một dự thảo Nghị định do Bộ Nội vụ trình Chính phủ đề xuất điều chỉnh mức lương tối thiểu áp dụng cho người lao động làm theo hợp đồng. Điểm đáng chú ý là mức tăng bình quân được đưa ra là 7,8% và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 — thay đổi có thể tác động trực tiếp tới chi phí của doanh nghiệp và thu nhập thực tế của người lao động.

Nguồn gốc và mục tiêu của đề xuất

Bộ Nội vụ xây dựng dự thảo trong bối cảnh phải thực hiện các chỉ đạo liên quan đến cải cách chính sách tiền lương, nhất là theo Nghị quyết số 27-NQ/TW, đồng thời căn cứ các quy định trong Bộ luật Lao động 2019. Mục tiêu được nêu là nâng mức thu nhập tối thiểu lên ngang hơn với mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ, đồng thời cân nhắc nhiều chỉ tiêu kinh tế – xã hội khác.

Yếu tố được cân nhắc khi xác định mức điều chỉnh

Đề xuất điều chỉnh không dựa vào một chỉ tiêu duy nhất. Các yếu tố được liệt kê gồm tăng trưởng kinh tế, biến động chỉ số giá tiêu dùng (CPI), năng suất lao động, quan hệ cung – cầu trên thị trường lao động và khả năng chi trả của doanh nghiệp. Trên cơ sở khuyến nghị của Hội đồng Tiền lương quốc gia, mức tăng bình quân 7,8% được đưa ra làm phương án.

Con số cụ thể theo vùng áp dụng

Đề xuất phân chia theo bốn vùng, với mức tăng tuyệt đối khác nhau nhưng cùng mục tiêu nâng cao thu nhập tối thiểu. Dưới đây là bảng tóm tắt các con số do cơ quan soạn thảo đưa ra:

Ý nghĩa con số: lương tối thiểu so với mức sống tối thiểu

Theo ước tính của cơ quan soạn thảo, mức điều chỉnh được đề xuất sẽ đưa lương tối thiểu cao hơn khoảng 3,1% so với mức sống tối thiểu của người lao động trong suốt năm 2027. Con số này cho thấy nhà lập chính sách muốn tạo khoảng đệm nhất định giữa lương tối thiểu và mức sống nhằm giảm bớt áp lực chi tiêu cho hộ gia đình thu nhập thấp.

Áp dụng cơ sở quy đổi giờ công và tham chiếu ILO

Dự thảo nêu rõ lương tối thiểu giờ tiếp tục được xác định bằng cách quy đổi từ mức lương tối thiểu tháng, theo thời gian làm việc tiêu chuẩn quy định trong Bộ luật Lao động. Văn bản cũng đề cập rằng đây là phương pháp phù hợp với khuyến nghị của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) và đã được áp dụng tại Việt Nam kể từ năm 2022.

Những hệ lụy cần cân nhắc với người lao động và doanh nghiệp

Một đợt điều chỉnh lương tối thiểu luôn có tác động đa chiều. Với người lao động, mức lương cao hơn giúp tăng thu nhập thực tế và giảm bớt khoảng cách so với mức sống tối thiểu; tuy nhiên, mức tăng không đồng đều giữa các vùng khiến biên lợi ích thay đổi theo khu vực.

Về phía doanh nghiệp, chi phí tiền lương tăng sẽ đặt ra bài toán điều chỉnh giá thành, quản trị chi phí và kế hoạch tuyển dụng. Đối với những doanh nghiệp có biên lợi nhuận mỏng, khả năng điều chỉnh nhanh là một thách thức cần giải quyết thận trọng.

Những yếu tố bên ngoài có thể làm thay đổi bức tranh thu nhập

Bên cạnh mức lương cơ bản, các yếu tố khác như biến động giá lương thực – thực phẩm, giá năng lượng hay chi phí dịch vụ cũng ảnh hưởng tới sức mua của người lao động. Đồng thời, các rủi ro phi kinh tế, ví dụ điều kiện thời tiết gây ảnh hưởng tới sức khoẻ và năng suất lao động ở một số vùng, cũng là điểm cần lưu ý đối với người lao động di chuyển hoặc làm việc ngoài trời; người đọc có thể tham khảo thêm về tình hình nắng nóng tại miền Trung qua nguồn tin chuyên đề liên quan đợt nắng nóng miền Trung.

Quyền lợi pháp lý và khuyến nghị thực hành cho doanh nghiệp

Vì đề xuất dựa trên khung pháp lý hiện hành, doanh nghiệp cần theo dõi bước tiếp theo của quy trình ban hành để cập nhật kịp thời và thực hiện quy đổi lương giờ nếu cần. Những biện pháp thực tế mà nhà tuyển dụng có thể cân nhắc gồm rà soát bảng lương, điều chỉnh hợp đồng lao động phù hợp với mức mới và đánh giá tác động chi phí ngắn hạn so với kế hoạch tài chính.

Lưu ý với người lao động: những việc nên làm

Người lao động cần kiểm tra hợp đồng và phiếu lương để đảm bảo mức lương, phụ cấp và thời gian làm việc được tính đúng theo chuẩn mới khi chính sách có hiệu lực. Trong trường hợp làm việc theo ngày giờ hoặc có ca không cố định, cần lưu ý phương thức quy đổi lương giờ từ lương tháng mà doanh nghiệp áp dụng.

Tương quan với các vấn đề xã hội khác

Một chính sách tiền lương thay đổi thường liên quan chặt chẽ tới các quyết định thuộc lĩnh vực khác, như kiểm soát chất lượng thực phẩm nhập khẩu hay an toàn công cộng. Các biện pháp quản lý và kiểm tra hiện hành có thể tác động gián tiếp tới chi phí sinh hoạt hoặc tâm lý xã hội; ví dụ, các chính sách kiểm tra nhập khẩu thực phẩm ở địa phương là một phần trong bức tranh chi phí tiêu dùng Sở ATTP TPHCM kiểm tra thực phẩm nhập khẩu, trong khi những sự kiện liên quan đến an toàn công cộng cũng ảnh hưởng tới môi trường lao động và niềm tin xã hội, như đã phân tích trong bài liên quan tới vụ tấn công cán bộ CSGT 23/8.

Các kịch bản mà người đọc có thể theo dõi

• Quy trình hoàn thiện dự thảo: dự thảo sẽ tiếp tục được thảo luận, chỉnh sửa trước khi ban hành chính thức; người sử dụng lao động và lao động cần theo dõi thông báo từ cơ quan chức năng.
• Thực thi tại doanh nghiệp: khi mức mới có hiệu lực, doanh nghiệp cần cập nhật hệ thống trả lương và thông báo cho người lao động.
• Điều chỉnh ngoài lương: các giải pháp bù đắp như tổ chức đào tạo nâng cao năng suất hay tối ưu hóa quy trình có thể giúp giảm áp lực chi phí dài hạn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Mức tăng 7,8% áp dụng từ khi nào?

Theo dự thảo, mức tăng bình quân 7,8% được đề xuất bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Mức tăng này có giống nhau ở tất cả vùng không?

Không đồng đều: mức tăng tuyệt đối và tỷ lệ phần trăm khác nhau giữa bốn vùng; ví dụ Vùng I tăng 390.000 đồng (7,3%) còn Vùng IV tăng 340.000 đồng nhưng tỷ lệ là 9,2%.

Lương giờ sẽ được tính thế nào khi áp dụng mức mới?

Dự thảo tiếp tục sử dụng phương pháp quy đổi từ lương tháng theo thời gian làm việc tiêu chuẩn, tương tự phương pháp khuyến nghị bởi ILO và áp dụng tại Việt Nam từ năm 2022.

Người lao động nên làm gì để đảm bảo quyền lợi?

Người lao động cần kiểm tra và so sánh mức lương trên hợp đồng, bảng lương với mức tối thiểu mới khi nó chính thức được ban hành; nếu có thắc mắc, hãy liên hệ bộ phận nhân sự hoặc cơ quan chức năng để được giải đáp.

Kết luận: điều gì đáng ghi nhớ

Đề xuất nâng lương tối thiểu trung bình 7,8% là bước điều chỉnh nhằm thu hẹp khoảng cách so với mức sống tối thiểu và phản ánh nhiều tiêu chí kinh tế – xã hội. Khi chính sách đi vào thực tiễn, tác động sẽ khác nhau giữa vùng miền và giữa người lao động với doanh nghiệp. Việc chuẩn bị thông tin, rà soát hợp đồng và theo dõi bước hoàn thiện văn bản là cách tốt nhất để ứng phó với thay đổi sắp tới.

Nhận lương hưu theo phương thức mới từ 28/9

SKĐS – Ngày 28/9, người dân có thể nhận lương hưu, trợ cấp thông qua tài khoản hưởng an sinh xã hội trên ứng dụng định danh quốc gia VNeID.