Dị thường: Bão số 4 gần như đứng im nhưng duy trì sức gió giật cấp 11

SKĐS Bão số 4 giật cấp 11 trên Vịnh Bắc Bộ gần như đứng im trong suốt nhưng giờ qua, đây là điều rất hiếm gặp của một cơn bão.

Bão số 4 dừng trên Vịnh Bắc Bộ: 6 tỉnh Đông Bắc đối mặt ngập sâu và sạt lở

Một cơn bão duy trì sức gió mạnh trên Vịnh Bắc Bộ và gần như đứng yên đã kéo dài thời gian mưa lớn, tạo nên một chuỗi tác động kéo dài ở khu vực Đông Bắc Bộ. Hậu quả là mực nước nhiều sông có xu hướng duy trì ở mức cao trong vài ngày và nơi nơi phải đối mặt nguy cơ ngập sâu, sạt lở, chia cắt giao thông. Mưa lớn kéo dài khi bão di chuyển chậm: vùng nào cần chủ…

Tình huống hiện tại và dự báo mực nước

Theo quan sát và cảnh báo vừa được công bố, đợt mưa sau bão diễn ra kéo dài khiến lũ trên hệ thống sông khu vực Đông Bắc Bộ có khả năng duy trì ở mức cao trong giai đoạn từ 22 đến 25/8. Đặc biệt, thượng lưu một số sông như Thương, Lục Nam, sông Trung, Bằng Giang và thượng lưu sông Cầu được đánh giá có thể lên mức báo động 2–3; thậm chí có sông được dự báo vượt qua báo động 3 ở đỉnh lũ.

Hiện tượng bão gần như đứng yên và vẫn giữ gió giật mạnh (giật cấp 11) trên Vịnh Bắc Bộ là nguyên nhân chính khiến lượng mưa trải dài và tập trung, làm tăng nguy cơ ngập cục bộ và sạt lở đất ở các vùng trũng, ven sông, và sườn dốc.

Vì hoàn lưu bão và mưa lớn không chỉ gây ngập lụt mà còn kích hoạt sạt lở, khả năng chia cắt giao thông trong khu vực là rất hiện hữu — tình trạng đã xuất hiện tại nhiều địa phương.

Ảnh hưởng theo địa phương: những điểm nổi bật

Các báo cáo sơ bộ cho thấy sáu địa phương nằm trong nhóm có nguy cơ cao và đã được yêu cầu tăng cường ứng phó. Những diễn biến đáng chú ý bao gồm:

• Lạng Sơn: ghi nhận 1 người chết; hàng trăm nhà dân bị ngập hoặc hư hỏng; khoảng 600 điểm sạt lở và ngập úng gây tắc nghẽn giao thông.
• Cao Bằng: nhiều tuyến quốc lộ, đường tỉnh và đường giao thông nông thôn bị ảnh hưởng bởi sạt lở và ngập sâu, làm gián đoạn lưu thông.
• Thái Nguyên: mưa lớn khiến mực nước sông, suối dâng nhanh, xuất hiện sạt lở và gây ngập một số tuyến giao thông.
• Bắc Ninh: sông Lục Nam và sông Thương tiếp tục dâng, dẫn đến ngập úng, ảnh hưởng đến giao thông và hoạt động sản xuất tại địa phương.
• Quảng Ninh: có nơi ghi nhận lượng mưa rất lớn (một số điểm trên 250 mm); chính quyền đã thực hiện di dời dân khỏi các khu vực nguy hiểm; hạ tầng, lưới điện và diện tích nuôi trồng thủy sản chịu thiệt hại.
• Hải Phòng: xuất hiện tình trạng ngập úng cục bộ tại nhiều xã, phường, gây khó khăn cho sinh hoạt và giao thông.

Yêu cầu của cơ quan chức năng và nhiệm vụ tại chỗ

Bộ Xây dựng đã yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố nêu trên tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến bão và mưa lũ; đồng thời chủ động triển khai phương án phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn để bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân và an toàn công trình hạ tầng.

Các nhiệm vụ được nhấn mạnh gồm khẩn trương khắc phục sự cố, tổ chức phân luồng để bảo đảm giao thông, rà soát các khu vực có nguy cơ sạt lở, sụt lún, ngập sâu, lũ quét; chuẩn bị phương tiện và thiết bị hỗ trợ người dân tại những nơi bị ngập, chia cắt; và kiểm tra cầu cống, tuyến giao thông để xây dựng phương án chủ động ứng phó.

Trong bối cảnh này, quản trị hạ tầng và sắp xếp nguồn lực tại địa phương đang trở thành vấn đề quan trọng. Việc cân nhắc năng lực quản lý và phân bổ nguồn lực cho cơ sở giáo dục hay các công trình công cộng là cần thiết khi lên kế hoạch khôi phục, ví dụ như các mô hình phát triển chỗ học và quản trị cơ sở đã được nêu ở TPHCM 1.000 phòng học nâng chất.

Khuyến nghị hành động cho ngành giao thông, đường sắt và hàng hải

Các bộ, ngành liên quan đã được giao nhiệm vụ cụ thể. Cục Đường bộ được yêu cầu rà soát kỹ các quốc lộ, cầu, ngầm tràn và những khu vực miền núi có nguy cơ cao, đồng thời bố trí lực lượng, phương tiện và vật tư để ứng phó, khắc phục sự cố.

Ngành đường sắt phải tăng cường tuần tra, chốt gác tại các vị trí xung yếu, đồng thời chuẩn bị phương án tạm dừng, giãn lịch chạy tàu hoặc chuyển tải hành khách trong trường hợp mất an toàn do mưa lũ. Về hàng hải, thủy nội địa và hàng không, các đơn vị chức năng được yêu cầu theo dõi diễn biến, kiểm soát phương tiện, hướng dẫn tàu thuyền tìm nơi tránh trú và chủ động điều chỉnh lịch bay khi cần thiết.

Yêu cầu giám sát, trực ban và quản lý công trường xây dựng

Những chủ đầu tư và nhà thầu có công trình thi công, nhất là ven sông, suối và khu vực có nguy cơ sạt lở, được yêu cầu rà soát, đảm bảo an toàn cho người lao động, thiết bị và công trình. Các cơ quan liên quan phải duy trì trực ban 24/24 giờ, cập nhật tình hình để xử lý kịp thời.

Việc tổ chức canh gác, cắm biển báo, rào chắn tại khu vực nguy hiểm và kiên quyết không để người, phương tiện đi vào vùng có nguy cơ cao là biện pháp bắt buộc nhằm giảm thiểu rủi ro tính mạng.

Người dân cần chú ý gì ngay lúc này?

Dựa trên các chỉ đạo và thực tế diễn biến, công việc cần ưu tiên đối với người dân sống tại khu vực nguy cơ cao là nắm bắt thông tin cảnh báo từ chính quyền địa phương, tránh đi lại qua khu vực ngập sâu hoặc sạt lở, và tuân thủ các biển báo, hướng dẫn phong tỏa tuyến đường. Khi có lệnh di dời, cần thực hiện theo sự điều phối của chính quyền để đảm bảo an toàn.

Chuẩn bị phương án bảo vệ tài sản, tập hợp giấy tờ quan trọng và sắp xếp nơi trú ẩn an toàn cho gia đình là những bước cần thiết trong thời điểm mưa lũ kéo dài. Các lực lượng cứu hộ, cứu nạn tại địa phương đã được yêu cầu sẵn sàng về nhân lực và phương tiện để hỗ trợ khi cần.

Ngoài ra, những quyết định lớn về phân bổ nguồn lực và cơ chế quản lý sẽ ảnh hưởng tới khả năng ứng phó liên vùng với thiên tai; quá trình này có liên hệ trực tiếp đến việc hợp nhất và tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, như được đánh giá trong Hợp nhất bốn chương trình mục tiêu quốc gia, vốn có ý nghĩa đối với phân cấp và phân bổ nguồn lực tại địa phương.

Vì sao bão đứng im lại đặc biệt nguy hiểm?

Thông thường, một cơn bão di chuyển sẽ mang mưa và gió đi qua một khu vực trong thời gian tương đối ngắn. Khi bão gần như đứng yên và vẫn duy trì gió giật mạnh (trong trường hợp này là giật cấp 11 trên Vịnh Bắc Bộ), lượng mưa tích tụ trong cùng một lưu vực tăng lên, làm cho dòng chảy trên sông suối được bổ sung liên tục và đỉnh lũ khó hạ nhanh. Do đó, ngập sâu và sạt lở ở vùng trũng, chân dốc và ven sông có nguy cơ lan rộng hơn so với cơn bão di chuyển nhanh.

Các bước tiếp theo mà cơ quan chức năng sẽ ưu tiên

Các hoạt động cấp bách tiếp theo tập trung vào:

• Tăng cường cảnh báo, tổ chức phân luồng và phong tỏa khu vực nguy hiểm;
• Triển khai lực lượng cứu hộ, khắc phục sự cố giao thông và bảo đảm an toàn cho người dân bị ảnh hưởng;
• Kiểm tra, duy trì trực ban 24/24 giờ để cập nhật tình hình và xử lý phát sinh;
• Hướng dẫn và vận động người dân di dời khi cần thiết và bảo vệ tài sản thiết yếu.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Những tỉnh nào đang được cảnh báo nguy cơ cao?

Sáu địa phương được nêu tên và cảnh báo gồm: Cao Bằng, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Bắc Ninh, Quảng Ninh và Hải Phòng.

2. Sông nào có khả năng lên mức báo động cao?

Đỉnh lũ trên các sông thượng lưu như Thương, Lục Nam, sông Trung, Bằng Giang và thượng lưu sông Cầu có khả năng lên mức báo động 2–3, trong đó một số sông có thể vượt trên báo động 3.

3. Tôi nên làm gì nếu sống ven sông hoặc khu vực thường bị ngập?

Người dân cần theo dõi cảnh báo từ chính quyền địa phương, tránh đi vào khu vực phong tỏa, chuẩn bị phương án di dời và tuân thủ hướng dẫn của lực lượng cứu hộ khi được yêu cầu.

Kết luận

Đợt mưa sau bão số 4 đã và đang tạo ra rủi ro lớn tại nhiều vùng ven sông và miền núi Đông Bắc Bộ. Việc phối hợp giữa chính quyền địa phương, cơ quan quản lý hạ tầng, và người dân là thiết yếu để giảm thiểu thiệt hại. Trong ngắn hạn, ưu tiên là bảo đảm an toàn tính mạng, duy trì giao thông thiết yếu và khắc phục những điểm bị chia cắt. Người dân cần tuân thủ cảnh báo, hạn chế di chuyển không cần thiết và chuẩn bị sẵn sàng theo chỉ đạo của chính quyền.