TPHCM hoàn thiện chỗ học: 1.000 phòng mới và bài toán nâng cao chất lượng

Trong bối cảnh số học sinh tiếp tục tăng, Thành phố Hồ Chí Minh đang đưa vào sử dụng nhiều phòng học mới đồng thời rà soát cách tổ chức, quản lý để đảm bảo mỗi chỗ học thực sự mang lại giá trị giáo dục. Những con số và quyết sách gần đây cho thấy nỗ lực giải toả áp lực cơ sở vật chất, nhưng cũng lộ rõ các thách thức về đội ngũ, chất lượng và công tác quản trị.

Tiến độ xây dựng và nguồn lực dành cho năm học 2026-2027

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM, chiến dịch mang tên “150 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học phục vụ năm học 2026-2027” đã đạt được kết quả cụ thể: đến ngày 19/8, 49 trên tổng số 53 dự án đã hoàn thành, cung cấp 930 phòng học mới. Các dự án còn lại đang được đẩy nhanh với mục tiêu hoàn tất trước ngày 5/9. Song song với việc xây mới, Thành phố đã dành hơn 274 tỷ đồng để sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị và hỗ trợ các trường mới thành lập về điều kiện hoạt động.

Một minh chứng gần đây là khánh thành Trường THPT Võ Nguyên Giáp tại phường Phú Mỹ vào ngày 10/8. Ngôi trường mới không chỉ tăng số phòng học mà còn rút ngắn quãng đường đến trường cho một bộ phận học sinh, giảm áp lực đón trả phụ huynh và mở rộng cơ hội tham gia hoạt động giáo dục ngoài giờ.

Áp lực tăng dân số học sinh và hệ quả với nguồn lực

Đầu năm học tới, TPHCM dự kiến đón thêm 96.258 học sinh, đưa tổng số học sinh trên địa bàn lên hơn 2,6 triệu em. Con số này làm rõ tính cấp thiết của việc bổ sung phòng học, nhưng đồng thời đặt ra nhu cầu sắp xếp mạng lưới trường lớp một cách chiến lược để tránh tình trạng thừa thiếu không đồng đều giữa các khu vực và giảm áp lực lên những quỹ dụng giáo viên và trang thiết bị hạn chế.

Thực tế ở các khu đô thị mới và vùng có khu công nghiệp cho thấy không chỉ thiếu chỗ học mà còn có sự phân bố đội ngũ giáo viên chưa đồng đều. Ngành giáo dục TPHCM nêu rõ việc xử lý thừa, thiếu giáo viên cục bộ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm cần giải quyết để đảm bảo chất lượng dạy và học đồng đều giữa các địa bàn.

Đổi mới quản trị và chuyên môn: từ khẩu hiệu đến hành động

Tại Hội nghị tổng kết năm học 2025-2026 và triển khai nhiệm vụ năm học 2026-2027, ngành đã xác định chủ đề cho năm học là đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ và hướng tới kết quả thực chất, cùng sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, trọng tâm là nâng cao chất lượng dạy học; chuyển từ chú trọng thành tích sang đo lường kết quả thực chất; kiên quyết chống hiện tượng nâng điểm, làm đẹp học bạ và các hành vi tiêu cực trong giáo dục.

Để tạo điều kiện cho giáo viên tập trung chuyên môn, ngành chú trọng giảm bớt các đầu việc hành chính không cần thiết, đồng thời nâng cao vị thế nhà giáo. Việc này gắn với yêu cầu sắp xếp mạng lưới trường lớp hợp lý, phân bổ đội ngũ theo nhu cầu thực tế và sử dụng hiệu quả nguồn lực hiện có.

Công nghệ, dữ liệu và ứng dụng AI trong quản lý giáo dục

Ngành giáo dục đặt mục tiêu đẩy mạnh quản trị dựa trên dữ liệu, tiếp tục tiến trình chuyển đổi số và đưa vào ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ quản lý và dạy học. Các bước đã thực hiện bao gồm ứng dụng AI trong một số hoạt động, phát triển dạy tiếng Anh gắn với các môn khoa học và công nghệ; theo đánh giá của Bộ GD-ĐT, TPHCM có điều kiện để thí điểm một số mô hình đi trước trong lĩnh vực này.

Chuyển đổi số hứa hẹn giảm gánh nặng thủ công cho nhà trường, mở rộng khả năng cá thể hóa lộ trình học tập và tăng hiệu quả giám sát. Tuy nhiên, để công nghệ thực sự hữu ích cần có kế hoạch đào tạo, cơ chế quản lý dữ liệu thích hợp và đầu tư bền vững cho hạ tầng.

Công bằng, giáo dục hòa nhập và an toàn học đường

Bảo đảm công bằng tiếp cận giáo dục là một nội dung được nhắc đến nhiều: cơ hội học tập không nên phụ thuộc vào nơi cư trú hay hoàn cảnh gia đình. Khi thành phố phát triển không gian đô thị, sự chênh lệch về điều kiện trường lớp giữa các khu vực càng cần được khắc phục thông qua quy hoạch mạng lưới và chính sách phân bổ nguồn lực hợp lý.

Môi trường học đường an toàn, lành mạnh và có bác sĩ học đường đủ năng lực cũng là trọng tâm. Y tế học đường và các biện pháp bảo đảm an toàn được coi là phần không thể tách rời của mục tiêu phát triển toàn diện cho học sinh. Trong bối cảnh thiên tai và biến động thời tiết có thể ảnh hưởng tới lịch học, việc xây dựng phương án ứng phó là cần thiết — ví dụ, các trường ở vùng dễ ngập, sạt lở hoặc nơi bão ảnh hưởng cần có phương án bảo vệ học sinh và cơ sở vật chất. Tham khảo thêm phân tích về khu vực bị ngập úng và nguy cơ sạt lở khi bão di chuyển chậm ở miền Bắc và Thanh Hóa qua Mưa lớn kéo dài khi bão di chuyển chậm, để thấy tầm quan trọng của chuẩn bị ứng phó thiên tai cho trường học.

Phối hợp liên ngành và hiệu quả chính sách

Để các phòng học mới và những sáng kiến quản trị phát huy hiệu quả, cần sự phối hợp giữa ngành giáo dục, chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan trong phân bổ ngân sách, giám sát đầu tư và điều chỉnh cơ chế vận hành. Việc hợp nhất, điều chỉnh hoặc đổi mới các chương trình mục tiêu quốc gia có thể tác động tới nguồn lực và cơ chế cấp phát; do đó bộ phận quản lý địa phương cần theo dõi sát các quyết sách trung ương liên quan. Thông tin về việc hợp nhất bốn chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2035 nêu ra các điểm đổi mới trong phân bổ và phân cấp có thể là tham chiếu hữu ích cho công tác lập kế hoạch địa phương, xem chi tiết tại Hợp nhất bốn chương trình mục tiêu quốc gia.

Một khâu quan trọng là giám sát công khai tiến độ dự án xây dựng và nâng cấp, đảm bảo nguồn ngân sách chi đúng mục tiêu và kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh trong triển khai. Cùng với đó, chính quyền cần quan tâm đến các biện pháp hỗ trợ giáo viên ở nơi khó khăn, để giảm thiểu tình trạng dư thừa nhân lực ở vùng này nhưng lại thiếu ở vùng khác.

Rủi ro thiên tai, an toàn và công tác xử lý tình huống

Ngành phải lường trước tình huống liên quan đến động đất, rung chấn ở các vùng có nguy cơ để bảo đảm an toàn cho học sinh và cơ sở vật chất. Những sự kiện rung chấn nhỏ được ghi nhận gần đây tại một số địa phương cho thấy nhu cầu chuẩn bị cho tình huống khẩn cấp của nhà trường là có cơ sở; độc giả có thể tham khảo thông tin cụ thể về 2 rung chấn ở Nam Trà My và hướng xử lý tại Hai rung chấn nhẹ tại Nam Trà My để hiểu hơn về khuyến cáo an toàn cho cộng đồng trong tình huống tương tự.

Chuẩn bị này bao gồm: phương án sơ tán, tập huấn học sinh – giáo viên, bảo đảm cấu trúc công trình đạt tiêu chuẩn an toàn và có kế hoạch phục hồi hoạt động dạy học sau sự cố. Việc lồng ghép những tình huống thực tế vào chương trình quản lý rủi ro của nhà trường sẽ giúp giảm tác động tiêu cực lên quá trình học tập.

Kết nối cơ sở vật chất với mục tiêu chất lượng

Những phòng học mới sẽ giúp giảm áp lực chỗ học, tuy nhiên bài toán lớn hơn là làm sao để mỗi lớp học thêm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Điều này đòi hỏi song hành giữa đầu tư cơ sở vật chất và các biện pháp nâng cao năng lực giáo viên, cải tiến chương trình, nâng cao năng lực quản trị nhà trường và thúc đẩy môi trường học tập an toàn, thân thiện.

Ngành giáo dục TPHCM đã nêu ra ba yêu cầu lớn cần tập trung: nâng cao chất lượng dạy và học; đảm bảo sự cân bằng trong phát triển để tạo cơ hội công bằng cho mọi học sinh; và triển khai chính sách một cách thực chất, hiệu quả. Nếu các mảng này được thực hiện đồng bộ, lợi ích từ việc tăng thêm chỗ học sẽ được nhân lên trong thực tế học tập của học sinh.

Những điểm cần giám sát sau khi năm học bắt đầu

• Tiến độ hoàn thành các dự án còn lại và chất lượng bàn giao phòng học;
• Phân bố giáo viên phù hợp với quy mô lớp và đặc thù địa bàn;
• Hiệu quả sử dụng kinh phí sửa chữa, mua sắm thiết bị;
• Thực tế áp dụng các công cụ quản trị dữ liệu và AI trong nhà trường;
• Chuẩn bị phương án ứng phó thiên tai và các tình huống khẩn cấp.

Theo dõi sát các chỉ số này sẽ giúp chuyển từ cam kết đầu tư cơ sở vật chất sang kết quả nâng cao chất lượng giáo dục cho từng học sinh.

Lớp học đặc biệt ở TPHCM: 43/43 học sinh đỗ đại học các ngành sức khỏe

SKĐS – Lớp 12B1 Trường TH-THCS-THPT Lê Thánh Tông ở TPHCM gây ấn tượng khi 43/43 học sinh đều trúng tuyển đại học khối ngành sức khỏe.

Kết lại, việc thêm phòng học là bước đi quan trọng nhưng chỉ là điều kiện cần, chưa phải điều kiện đủ để nâng chất hệ thống giáo dục. Thành công thực sự đo bằng việc mỗi chỗ học mới giúp nâng cao chất lượng dạy và học, giảm bất bình đẳng và tạo môi trường an toàn cho phát triển toàn diện của học sinh.