Dị vật thực quản do xương ghẹ ở người 81 tuổi: quy trình chẩn đoán và xử trí an toàn

Một cụ ông 81 tuổi đã được chuyển đến khám sau khi có triệu chứng nuốt vướng; bước đầu nội soi Tai Mũi Họng ghi nhận nghi ngờ tồn tại dị vật trong thực quản. Trường hợp này là lời nhắc về nguy cơ thực phẩm có xương gây tổn thương nghiêm trọng ở người cao tuổi và cách các đội ngũ y tế phối hợp để xử lý an toàn.

Làm rõ vị trí dị vật: vai trò của chẩn đoán hình ảnh

Sau nội soi ban đầu, các bác sĩ tại Khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Hữu Nghị đã tiến hành chụp cắt lớp vi tính (CLVT) nhằm xác định chính xác vị trí và tính chất dị vật. Hình ảnh CLVT cho thấy một dị vật cản quang nằm ngang ở mức đốt sống cổ C7, cho thấy cần can thiệp kịp thời để tránh biến chứng.

Phối hợp liên khoa và lựa chọn phương pháp lấy dị vật

Ngay khi có kết quả hình ảnh, ê-kíp liên khoa gồm Tai Mũi Họng, Cấp cứu và Nội Tiêu hóa đã tổ chức hội chẩn để đưa ra kế hoạch can thiệp. Quyết định cuối cùng là gắp dị vật qua nội soi thực quản bằng ống mềm nhằm tiếp cận vùng tổn thương và loại bỏ dị vật một cách kiểm soát, giảm thiểu nguy cơ tổn thương thêm.

Thực hiện thủ thuật: chuyên môn và kết quả

Thủ thuật được trực tiếp thực hiện bởi BSCKII Nguyễn Thị Song Thao, Phó Trưởng khoa Nội Tiêu hóa, Bệnh viện Hữu Nghị. Khi nội soi, bác sĩ phát hiện một mảnh xương có hai đầu nhọn mắc kẹt trong lòng thực quản; ekip đã gắp thành công dị vật, bảo toàn an toàn niêm mạc và tránh biến chứng nặng.

Tại sao các mảnh xương sắc nhọn đặc biệt nguy hiểm?

• Các mảnh xương có đầu sắc có thể đâm vào niêm mạc, gây chảy máu.
• Nếu không lấy kịp, nguy cơ tạo ổ áp-xe hoặc thủng thành thực quản tăng lên.
• Biến chứng lan rộng có thể dẫn đến nhiễm trùng vùng trung thất, cần điều trị phức tạp hơn.

Các nguy cơ này khiến việc phát hiện sớm và can thiệp đúng kỹ thuật trở nên quan trọng, nhất là ở người cao tuổi có phản xạ nuốt và khả năng tự chăm sóc giảm sút.

Hướng dẫn thực tế cho người cao tuổi và người chăm sóc

Để giảm khả năng hóc dị vật khi ăn các loại thực phẩm có xương như cá, cua, ghẹ, người lớn tuổi nên ăn chậm và nhai kỹ. Người chăm sóc cần để ý khi phục vụ món ăn có xương, tách xương trước khi đưa cho người già hoặc người có vấn đề nuốt.

Nếu xuất hiện triệu chứng như nuốt vướng, đau khi nuốt, hoặc đau vùng cổ/ngực nghi do nuốt phải dị vật, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá. Không nên cố gắng dùng cơm, nước hoặc mẹo dân gian để đẩy dị vật xuống, bởi thao tác đó có thể làm dị vật di chuyển sâu hơn và gây tổn thương nặng hơn.

Quy trình bệnh viện khi tiếp nhận nghi ngờ dị vật thực quản

Sau khi bệnh nhân đến bệnh viện với triệu chứng liên quan, bước xử lý thường là khám lâm sàng kết hợp nội soi tai mũi họng hoặc nội soi tiêu hóa để kiểm tra. Khi cần, chụp cắt lớp vi tính được chỉ định để xác định chính xác vị trí dị vật và lập kế hoạch lấy dị vật. Việc phối hợp liên khoa giúp đánh giá toàn diện và lựa chọn phương pháp an toàn nhất cho người bệnh.

Trong nhiều trường hợp, nội soi ống mềm cho phép tiếp cận dị vật và lấy ra mà không cần phẫu thuật mở, rút ngắn thời gian hồi phục nếu thao tác thành công và không có tổn thương nặng.

Những liên hệ với phòng ngừa sức khỏe cộng đồng

Ngăn ngừa tai nạn do thực phẩm là một phần của công tác sức khỏe cộng đồng; các chính sách và hướng dẫn hành vi cộng đồng có thể giúp giảm nguy cơ cho nhóm dân cư có yếu tố nguy cơ. Thông tin về các chính sách y tế liên quan đến kiểm soát sản phẩm có hại cho sức khỏe, chẳng hạn Luật mới về thuốc lá, phản ánh cách các biện pháp pháp lý được sử dụng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng ở những lĩnh vực khác nhau.

Bên cạnh đó, bảo vệ thanh thiếu niên khỏi chiến thuật tiếp thị tinh vi của ngành hàng có hại cũng là mảng cần quan tâm trong y tế cộng đồng; những phân tích về vấn đề này có thể tham khảo thêm tại Quảng cáo tinh vi thuốc lá điện tử, nơi bàn về rủi ro và hình thức tiếp thị nhắm tới nhóm trẻ.

Phối hợp chuyên môn trong các can thiệp khó

Trường hợp lấy dị vật thực quản cho thấy tầm quan trọng của việc huy động nhiều chuyên khoa cùng tham gia: tai mũi họng, hồi sức/cấp cứu và nội tiêu hóa. Các can thiệp nội mạch, can thiệp trước sinh hay các thủ thuật đặc thù khác cũng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ; các ví dụ về can thiệp liên chuyên khoa có thể thấy trong báo cáo về Nong van tim bào thai tuần 26, nơi ê-kíp đã tổ chức và thực hiện ca kỹ thuật phức tạp thành công.

Lưu ý sau khi lấy dị vật

Sau khi dị vật được gắp ra, bệnh nhân thường được theo dõi để phát hiện sớm các dấu hiệu xuất huyết, đau tăng hoặc dấu hiệu nhiễm trùng. Việc tuân thủ hướng dẫn tái khám và báo ngay cho nhân viên y tế nếu có biểu hiện bất thường giúp giảm nguy cơ biến chứng muộn.

Khi nào cần lo lắng và đến viện ngay?

• Nuốt đau nặng hoặc không ăn uống được.
• Đau cổ hoặc ngực tăng dần, khó thở hoặc sốt.
• Chảy máu đường tiêu hóa hoặc có triệu chứng nhiễm trùng.

Những triệu chứng trên cần được thăm khám khẩn cấp để đánh giá và xử trí kịp thời.

Nhầm hạ kali với hạ canxi, người đàn ông suýt liệt tay chân

SKĐS – Từ cảm giác đau mỏi nhẹ, bệnh nhân N.V.C (41 tuổi, Hà Nội) nhanh chóng yếu cả tứ chi, không thể tự đứng dậy.

Tóm lược: điều cần ghi nhớ

Trường hợp mảnh xương ghẹ mắc ngang thực quản ở người 81 tuổi đã được phát hiện bằng nội soi và CLVT, sau đó gắp an toàn bằng nội soi ống mềm trong phác đồ phối hợp liên khoa. Bài học quan trọng là phòng ngừa qua thói quen ăn uống cẩn trọng cho người cao tuổi, nhận diện sớm triệu chứng và đưa người bệnh đến cơ sở y tế thay vì tự xử lý tại nhà.

Nếu bạn đang chăm sóc người cao tuổi trong gia đình, hãy lưu ý cách chế biến món ăn có xương và theo dõi các dấu hiệu nuốt vướng; khi cần trợ giúp y tế, đến cơ sở chuyên khoa sớm sẽ giúp tăng cơ hội xử trí thành công và hạn chế biến chứng.