Kể chuyện về Việt Nam: Lễ tổng kết cuộc thi và những thông điệp gửi cộng đồng

Sáng 28/8, một buổi lễ trang trọng diễn ra nhân dịp sắp đến ngày Quốc khánh 2/9 để vinh danh những tác phẩm ghi lại cảm nhận về đất nước. Sự kiện do Báo điện tử Dân Việt phối hợp cùng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại tổ chức, khép lại chiến dịch sáng tác kéo dài hơn hai tháng với quy mô đáng chú ý.

Mục tiêu và ý nghĩa của cuộc thi

Ban tổ chức hướng tới một sân chơi mở, để mọi người — trong nước và kiều bào, cả bạn bè quốc tế yêu mến Việt Nam — có thể kể về đất nước qua trải nghiệm cá nhân. Định hướng này bám sát chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh quốc gia vừa được Chính phủ ban hành, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kể câu chuyện Việt Nam bằng tiếng nói đa dạng của người dân.

Trong phát biểu tại lễ trao giải, ban tổ chức nhấn mạnh mong muốn dùng các tác phẩm chân thực để góp phần giới thiệu văn hóa, con người và giá trị của Việt Nam tới khán giả trong và ngoài nước.

Quy mô: con số và bức tranh tác giả

Sau hơn hai tháng phát động, cuộc thi thu hút hơn 1.200 bài dự thi. Trong số này, gần một trăm tác phẩm được chọn đăng trên nền tảng của báo, và 21 tác phẩm giành giải chính thức tại lễ trao giải. Tác giả gửi bài đến từ 34 tỉnh, thành; bao gồm công dân Việt Nam sinh sống ở nước ngoài và một số người nước ngoài thành thạo tiếng Việt làm việc tại Việt Nam.

Điểm đặc biệt của cuộc thi là sự đa dạng về lứa tuổi: tác giả lớn tuổi nhất là Thiếu tướng Phan Văn Lai, 96 tuổi, còn tác giả nhỏ tuổi nhất là em Trịnh Anh Tú, 8 tuổi. Sự hiện diện của các giọng kể đa thế hệ đã tạo nên chiều sâu cảm xúc cho bộ tuyển chọn.

Góc nhìn từ ban tổ chức và ban giám khảo

Trưởng ban tổ chức chia sẻ rằng cuộc thi được thiết kế để tạo điều kiện cho mọi người chia sẻ câu chuyện về những chuyến đi, những nhân vật, hoặc những giá trị văn hóa khiến họ gắn bó với quê hương. Lãnh đạo Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại nhấn mạnh mong muốn biến hoạt động trao giải thành một điểm khởi đầu để lan tỏa nhiều hơn nữa những câu chuyện sinh động về Việt Nam; các bài thắng giải sẽ được phát hành đa ngôn ngữ trên nhiều nền tảng nhằm tiếp cận khán giả quốc tế.

Ban giám khảo gồm những tên tuổi có chuyên môn trong đối ngoại, văn học và lịch sử đều đánh giá cao ý tưởng và sức lan tỏa của cuộc thi. Họ khen ngợi những bài viết mô tả hành trình biến sản phẩm địa phương thành mặt hàng xuất khẩu, nỗ lực bảo vệ môi trường biển, và những góc nhìn đời thường từ tác giả nước ngoài — vốn là những nội dung mà khán giả quốc tế quan tâm.

Những tác phẩm nổi bật đoạt giải

Giải thưởng cao nhất, Giải Nhất, thuộc về tác giả Vũ Quốc Huy (Hà Nội) với tác phẩm mang tựa đề “Nơi quốc ca hòa cùng tiếng sóng”. Ban giám khảo cũng trao hai Giải Nhì: một cho ca sĩ Tùng Dương với bài viết về khát vọng đưa âm nhạc Việt ra thế giới, và một cho Saleem Hammad, công dân Palestine đang làm việc tại Việt Nam, với tác phẩm “Việt Nam trong trái tim tôi”.

Ba Giải Ba được chia cho các tác phẩm của Nguyễn Thị Thanh Thảo (sinh viên du học tại Thái Lan), Nguyễn Thị Lan Hương (Hải Phòng) và Giáo sư tiến sĩ người Đức Andreas Stoffers. Ngoài ra, ban tổ chức trao 10 giải chuyên đề với nhiều chủ đề như Lan tỏa, Khát vọng Việt Nam, Câu chuyện Nhân văn, Gia đình Việt, Sáng tạo, Kết nối, Hướng về nguồn cội, Vì Cộng đồng, Miền quê tươi đẹp và Sắc màu Việt Nam.

Các giải nhân vật truyền cảm hứng được trao cho những nhân vật như Thiếu tướng Phan Văn Lai với hành trình khuyến học, Niê Y Pốt – một đại diện của cộng đồng Ê Đê quảng bá cà phê Việt, Thiếu tướng Hoàng Kiền, Phó Giáo sư Tiến sĩ Lae Dilokvidhyarat (Đỗ Đức Khôi) và Anilen Velázquez với câu chuyện cuộc sống ở Hà Nội.

Hiệu ứng truyền thông và hướng triển khai tiếp theo

Ban tổ chức kỳ vọng những tác phẩm đoạt giải không chỉ dừng ở một lễ trao thưởng mà còn được nhân rộng bằng cách đưa nội dung ra nhiều ngôn ngữ và nền tảng khác nhau để chạm tới khán giả toàn cầu. Việc này nhằm giúp bạn bè quốc tế có thêm nguồn thông tin đa chiều, chân thực về cuộc sống và giá trị văn hóa Việt Nam.

Trong bối cảnh truyền thông quốc tế ngày càng cạnh tranh, những câu chuyện do chính người dân kể — từ nghề truyền thống, sản phẩm địa phương đến hành trình hội nhập — được xem là tài nguyên quan trọng để xây dựng hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế. Điều này cũng liên quan tới các hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế và trao đổi văn hóa giữa các quốc gia, giống như những sáng kiến đối ngoại gần đây nhằm thúc đẩy liên kết văn hóa và khoa học.

Ngoài mục tiêu quảng bá, cuộc thi còn đặt ra thách thức về chất lượng tác phẩm và cách lựa chọn, biên tập khi chuyển ngữ. Quá trình dịch và đưa nội dung ra nước ngoài cần đảm bảo giữ đúng tinh thần, bối cảnh và giá trị nguyên gốc của từng bài viết.

Trên bình diện xã hội, các câu chuyện tập trung vào an toàn cộng đồng, trách nhiệm xã hội và các bài học từ đời sống thường nhật được khán giả chú ý — những vấn đề này đôi khi phản ánh những sự kiện lớn hơn đang được dư luận quan tâm, như các vụ án hay các thảm họa có tính nhân văn và pháp lý.

Để đọc thêm về một vụ án được dư luận quan tâm thời gian gần đây, độc giả có thể tham khảo Vụ án ba mẹ con tại Đồng Nai để hiểu thêm các diễn biến và hệ quả xã hội liên quan.

Những lưu ý dành cho người muốn tham gia lần sau

• Chọn góc nhìn cá nhân, chân thực và giàu chi tiết cảm xúc.
• Đảm bảo yếu tố bản địa: mô tả rõ nhân vật, sản phẩm hay truyền thống địa phương để tạo chiều sâu.
• Chú ý yếu tố minh chứng: hình ảnh, ký ức, mốc thời gian cá nhân giúp bài viết thuyết phục hơn.
• Chuẩn bị phương án dịch thuật và quyền tác giả nếu muốn lan tỏa ra khán giả nước ngoài.

Trên phương diện báo chí và truyền thông, việc tiếp cận các sự kiện lớn và thảm họa quốc tế đòi hỏi tính trách nhiệm, cân bằng thông tin và nhạy cảm với nạn nhân. Một ví dụ thể hiện tầm quan trọng của truyền thông nhân đạo là cách các tường thuật về thiên tai gây thiệt hại lớn ở nước ngoài được phản ánh rộng rãi; độc giả quan tâm có thể xem thêm bài về Thảm họa lũ quét Nepal để thấy rõ mức độ và thách thức của công tác cứu trợ.

Đối với các sáng kiến trao đổi văn hóa và hợp tác quốc tế, các chuyến công tác, trao đổi cấp cao cũng góp phần mở đường cho việc giới thiệu câu chuyện quốc gia ra thế giới; một thông tin liên quan là Chuyến thăm Nga của Tổng Bí thư Tô Lâm, vốn nhấn mạnh hợp tác chiến lược giữa hai nước trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả văn hóa và khoa học.

Câu hỏi thường gặp

Cuộc thi do đơn vị nào tổ chức?

Ban tổ chức gồm Báo điện tử Dân Việt và Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại.

Quy mô bài dự thi và số giải trao là bao nhiêu?

Hơn 1.200 tác phẩm được gửi tới ban tổ chức; khoảng 100 bài được chọn đăng và 21 tác phẩm nhận giải chính thức, cùng nhiều giải chuyên đề và giải nhân vật truyền cảm hứng.

Những tác phẩm thắng giải sẽ được sử dụng thế nào?

Ban tổ chức dự kiến phát hành các bài đoạt giải trên nhiều nền tảng và bằng nhiều ngôn ngữ để đưa hình ảnh Việt Nam đến khán giả quốc tế.

Kết luận

Cuộc thi đã tạo ra một kho tư liệu bằng cảm nghiệm cá nhân về Việt Nam, vừa giàu cảm xúc, vừa mang tính minh chứng cho những đổi thay của xã hội. Việc phát triển những câu chuyện này sang ngôn ngữ và kênh mới sẽ quyết định khả năng lan tỏa của hình ảnh quốc gia. Với sự tham gia đa dạng từ nhiều thế hệ và địa bàn, hành trình kể chuyện về Việt Nam không chỉ là hoạt động văn học mà còn là một chiến lược mềm để giới thiệu đất nước với bạn bè quốc tế.