Cần cơ chế đất đai thích ứng cho phát triển y tế: những điểm nóng trong dự thảo sửa Luật Đất đai

Sáng 21/8, tại phiên thảo luận trong khuôn khổ Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, đại biểu Phạm Thu Xanh (Đoàn Hải Phòng) đã tập trung nêu những bất cập liên quan đến cơ chế đất đai cho y tế trong hồ sơ sửa đổi Luật Đất đai. Quan điểm được trình bày xoay quanh việc rà soát các nghị quyết chuyên đề của Quốc hội và việc chuyển hóa những cơ chế tạm thời thành quy định pháp luật bền vững để tránh “độ trễ” khi chính sách hết hiệu lực.

Tại sao vấn đề đất đai cho y tế lại được đặt lên bàn thảo luận?

Đề xuất sửa Luật Đất đai có mục tiêu lớn là tạo khung pháp lý đồng bộ, nhưng những quy định liên quan đến đất dành cho y tế đang được cho là chưa được đối chiếu đầy đủ với các nghị quyết đã có hiệu lực. Đại biểu Phạm Thu Xanh chỉ ra rằng một số nghị quyết có chế tài hoặc cơ chế ưu tiên cho ngành y tế cần được tính toán kỹ khi tổng hợp vào dự thảo luật để đảm bảo tính khả thi trong thực hiện.

Nghị quyết 261/2025/QH15: những nội dung then chốt cần lưu ý

Theo đại biểu, Nghị quyết số 261/2025/QH15 đã có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 và chứa quy định riêng về đất đai trong lĩnh vực y tế tại Điều 6. Những điểm nổi bật của Điều 6 bao gồm quyền của HĐND cấp tỉnh được điều chỉnh, bổ sung kế hoạch sử dụng đất cho dự án y tế mà không phải chờ kỳ điều chỉnh tiếp theo; rút gọn thủ tục chuyển mục đích, giao, cho thuê đất; và ưu tiên bố trí quỹ đất cho hệ thống y tế, kể cả quỹ do Nhà nước quản lý hay trụ sở công dư.

Điểm quan trọng khác là Nghị quyết cho phép sử dụng một số loại đất phục vụ mục đích y tế mà không cần căn cứ chặt chẽ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hiện hành. Vấn đề đặt ra là khi dự thảo Luật Đất đai sửa đổi chưa bám sát hoặc không thừa nhận đầy đủ những cơ chế này thì sẽ tồn tại khoảng cách pháp lý giữa chính sách chuyên đề và khung luật chính.

Rà soát pháp lý: báo cáo 8905 và khoảng trống được phản ánh

Báo cáo soạn thảo nêu rõ đã rà soát nhiều văn bản gồm 1 Hiến pháp, 33 luật, 12 nghị quyết của Quốc hội và hơn 40 nghị định, nghị quyết của Chính phủ (Báo cáo số 8905, ngày 7/8/2026). Tuy nhiên, theo đại biểu, Nghị quyết 261 lại không nằm trong danh mục rà soát này, dù nghị quyết đã có hiệu lực và chứa điều khoản trực tiếp liên quan đến đất đai y tế. Điều này làm dấy lên yêu cầu phải kiểm tra chặt chẽ mối tương quan giữa các văn bản trước khi hoàn thiện dự thảo luật.

Thứ tự áp dụng văn bản pháp luật: một điểm cần làm rõ

Nghị quyết 261 có quy định tại khoản 3 Điều 9 là khi có khác biệt giữa các văn bản về cùng nội dung thì Nghị quyết 261 sẽ được áp dụng, trừ trường hợp sau đó có luật, nghị quyết ban hành cơ chế ưu đãi hơn. Do đó, nếu dự thảo Luật Đất đai đưa ra quy định mâu thuẫn với Nghị quyết 261, cần xác định rõ thứ tự ưu tiên và cơ sở áp dụng để tránh tranh chấp khi triển khai thực hiện.

Luật hóa Nghị quyết 254/2025/QH15 và hệ lụy với dự án y tế tư nhân

Vấn đề thứ hai đại biểu nêu là tính pháp lý lâu dài cho các cơ chế đã được tạm áp dụng theo Nghị quyết số 254/2025/QH15. Khoản 4 Điều 4 của Nghị quyết 254 bổ sung một số trường hợp được giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, trong đó có các dự án mà Nhà nước thu hồi đất theo Điều 79 của Luật Đất đai hiện hành nhưng không sử dụng vốn nhà nước, đã có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư hoặc chọn nhà đầu tư theo quy định.

Theo trình bày, báo cáo 8905 đã rà soát Nghị quyết 254. Tuy nhiên, khi đối chiếu với dự thảo sửa đổi Luật Đất đai, khoản 2 Điều 55 mới chỉ kế thừa hai trong ba trường hợp nêu trên: thanh toán hợp đồng BT và một số dự án năng lượng, du lịch ở vùng đặc biệt khó khăn. Trường hợp dự án đầu tư tư nhân không sử dụng vốn nhà nước dường như chưa được tiếp thu đầy đủ vào dự thảo.

Hệ quả khi không luật hóa: rủi ro “độ trễ chính sách”

Đại biểu lưu ý, nếu các cơ chế tạm thời trên nghị quyết không được luật hóa kịp thời, khi nghị quyết hết hiệu lực có thể phát sinh tình huống các dự án, trong đó bao gồm dự án y tế tư nhân đã chuẩn bị đầu tư, phải quay lại quy trình đấu giá hoặc thủ tục khác, gây gián đoạn đầu tư và làm mất tính liên tục của chính sách hỗ trợ phát triển hệ thống y tế.

Vì vậy, đề xuất được đưa ra là cần đưa nội dung liên quan tới cơ chế giao đất, cho thuê đất không đấu giá cho các trường hợp đã được hưởng cơ chế vào dự thảo luật, đồng thời quy định rõ chuyển tiếp cho những dự án đang triển khai trên cơ sở nghị quyết hiện hành.

Gợi ý để hoàn thiện dự thảo: những điểm cần đặt ưu tiên

Từ các phân tích được nêu trong phiên thảo luận, có thể tóm tắt một số ưu tiên khi chỉnh lý dự thảo Luật Đất đai nếu muốn bảo đảm công cụ pháp lý cho phát triển y tế:

• Đối chiếu toàn diện các nghị quyết chuyên đề liên quan đến y tế, xác định rõ trường hợp nào cần được kế thừa nguyên vẹn trong luật;
• Rà soát và ghi nhận cơ chế ưu tiên quỹ đất cho hệ thống y tế, bao gồm quỹ đất Nhà nước quản lý và các trụ sở công dư;
• Quy định chuyển tiếp rõ ràng cho dự án đã và đang triển khai theo cơ chế tạm thời nhằm tránh gián đoạn đầu tư;
• Thống nhất nguyên tắc về thứ tự áp dụng văn bản pháp luật khi có quy định khác nhau giữa nghị quyết chuyên đề và luật.

Kết luận: hướng tới một khung pháp lý thực thi được

Những quan ngại và đề xuất được nêu tại phiên thảo luận phản ánh nhu cầu đảm bảo tính liên tục và thực thi cho chính sách đất đai phục vụ y tế. Việc đưa các cơ chế hiệu quả từ nghị quyết vào luật hoặc, tối thiểu, ghi nhận nguyên tắc chuyển tiếp cho các dự án đang triển khai sẽ giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý và giữ ổn định cho phát triển hạ tầng y tế.

Câu hỏi thường gặp

Nghị quyết 261 có điểm nào liên quan trực tiếp đến đất đai y tế?

Có. Điều 6 của Nghị quyết 261 quy định HĐND cấp tỉnh có thể điều chỉnh, bổ sung kế hoạch sử dụng đất cho dự án y tế mà không phải chờ kỳ điều chỉnh, rút gọn thủ tục chuyển mục đích, giao, cho thuê đất và ưu tiên bố trí quỹ đất cho hệ thống y tế.

Tại sao cần xem xét luật hóa Nghị quyết 254?

Vì khoản 4 Điều 4 Nghị quyết 254 bổ sung các trường hợp được giao, cho thuê đất không thông qua đấu giá, trong đó có dự án không sử dụng vốn nhà nước nhưng đã có chấp thuận chủ trương đầu tư. Nếu không luật hóa, khi nghị quyết hết hiệu lực, những dự án này có thể gặp rủi ro phải quay lại thủ tục đấu giá.

Báo cáo soạn thảo đã rà soát bao nhiêu văn bản pháp luật trước khi lập dự thảo?

Theo Báo cáo số 8905 ngày 7/8/2026, cơ quan soạn thảo đã rà soát 1 Hiến pháp, 33 luật, 12 nghị quyết của Quốc hội và hơn 40 nghị định, nghị quyết của Chính phủ.

Đề xuất hoàn thiện dự thảo cần cân nhắc sao cho các cơ chế ưu tiên phục vụ y tế vừa đảm bảo tính pháp lý, vừa dễ triển khai thực tế — tránh hiện tượng chính sách có nhưng không có công cụ để thực hiện.

Đọc thêm:

Để nắm bối cảnh chính sách đãi ngộ các lực lượng chuyên trách trong lĩnh vực khác có thể liên quan đến chính sách công, bạn có thể tham khảo bài viết chính sách đãi ngộ lực lượng an ninh mạng theo cơ chế hỗ trợ lương, phân tích cơ chế hỗ trợ theo mức lương và điều kiện áp dụng.

Nếu quan tâm đến những thay đổi lập trình kỳ họp và đề xuất liên quan đến thuế, bài viết đề xuất giảm thuế thu nhập được bổ sung vào kỳ họp bất thường trình bày mục tiêu và tác động pháp lý của nội dung này.

Với góc nhìn về tác động môi trường và tổ chức ứng phó khi thiên tai ảnh hưởng đến dịch vụ công, bài viết ngập nặng tại TP Vinh sau mưa lớn: phân tích khu vực ảnh hưởng và khuyến nghị giúp hiểu thêm về hệ quả khi hạ tầng đô thị và y tế chịu áp lực từ sự kiện thời tiết cực đoan.