Chủ tịch Quốc hội thúc đẩy giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn pháp luật

Cuộc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật do Quốc hội khởi xướng được đặt ra với kỳ vọng không chỉ là một báo cáo thống kê, mà phải tạo ra thay đổi thực chất: phát hiện, phân loại và khắc phục những vướng mắc pháp lý đang kìm hãm hoạt động của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, với vai trò Trưởng Ban Chỉ đạo, đã nhấn mạnh yêu cầu này tại phiên họp gần đây.

Tầm nhìn: từ nhận diện sang xử lý cụ thể

Ban Chỉ đạo đã tiến hành rà soát quy mô lớn: toàn bộ 23/23 cơ quan Trung ương và 34/34 tỉnh, thành phố đều đã triển khai nhiệm vụ. Kết quả bước đầu cho thấy khối lượng văn bản cần xem xét rất lớn, đồng thời cơ chế báo cáo và đôn đốc đã được thiết lập để theo dõi tiến độ.

Tuy nhiên, theo chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội, khâu nhận diện chỉ là bước khởi đầu. Trọng tâm phải là chuyển hóa kết quả rà soát thành các hành động pháp lý cụ thể: xác định rõ loại văn bản cần sửa, cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, thời hạn và người chịu trách nhiệm thực hiện.

Ai làm gì: phân công rõ ràng, tránh đùn đẩy

Nguyên tắc được đề xuất là đảm bảo tính rạch ròi về trách nhiệm. Luật thuộc thẩm quyền Quốc hội sẽ được trình sửa tại cơ quan này; nghị định thuộc Chính phủ; thông tư do bộ chủ trì. Chủ tịch Quốc hội yêu cầu thành viên Ban Chỉ đạo, Bộ trưởng và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải trực tiếp nghe báo cáo, cho ý kiến và chịu trách nhiệm về chất lượng rà soát của cơ quan, địa phương mình, không được giao hoàn toàn cho cấp dưới hoặc cơ quan pháp chế.

Với những vấn đề phức tạp, liên ngành, Ban Thường trực cần phân nhóm và chỉ định một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm đến cùng, xác định cơ quan phối hợp và mốc thời gian xử lý. Nguyên tắc là không chuyển hồ sơ qua lại nhằm tránh trì trệ và đùn đẩy trách nhiệm.

Tiêu chuẩn của một đề xuất xử lý tốt

Mỗi đề xuất sửa đổi, bãi bỏ hay hoàn thiện văn bản phải trả lời được các câu hỏi then chốt: vướng mắc ở chỗ nào; lý do phải xử lý; phương án xử lý như thế nào; thời hạn hoàn thành và ai chịu trách nhiệm. Chủ tịch Quốc hội đã cảnh báo không nên chạy theo số lượng báo cáo mà phải giữ chuẩn mực chất lượng.

Đối với những văn bản đã có phương án xử lý rõ ràng, Ban Chỉ đạo yêu cầu tiến hành sửa ngay mà không chờ kết thúc toàn bộ quá trình rà soát; mục tiêu là làm cho hệ thống pháp luật dễ tiếp cận, dễ áp dụng và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

Thời hạn báo cáo và tính chính xác của dữ liệu

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Chính phủ chỉ đạo Bộ Tư pháp tiếp thu ý kiến, hoàn thiện báo cáo cuối cùng và các phụ lục liên quan; đảm bảo số liệu chính xác, đánh giá khách quan và kiến nghị có trọng tâm. Báo cáo hoàn chỉnh được yêu cầu trình UBTVQH trước ngày 31/8/2026, nhằm bảo đảm tiến độ báo cáo cấp có thẩm quyền trước ngày 5/9/2026.

Ứng dụng công nghệ nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm con người

Ban Chỉ đạo khuyến khích đẩy mạnh sử dụng công nghệ số và công cụ trí tuệ nhân tạo để tăng tốc quá trình rà soát, nhưng đồng thời lưu ý rằng AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Trách nhiệm chính trị và pháp lý cuối cùng vẫn thuộc về con người, đặc biệt là người đứng đầu đơn vị chịu trách nhiệm.

Kiểm tra, giám sát: tập trung nơi chậm tiến độ

Ban Chỉ đạo sẽ phân công thành viên trực tiếp kiểm tra một số bộ, cơ quan và địa phương, ưu tiên nơi có tiến độ chậm, chất lượng chưa đạt yêu cầu hoặc có nhiều mâu thuẫn, chồng chéo. Việc kiểm tra nhằm đảm bảo kết luận rà soát không dừng ở giấy tờ mà được thực hiện bằng hành động cụ thể.

Những thay đổi được thực hiện sớm ở các văn bản đã xác định rõ bất cập sẽ giúp giảm tầng nấc và thủ tục, tháo gỡ ngay các rào cản đang ngăn cản hoạt động kinh tế – xã hội.

Gợi ý với các lĩnh vực thường phát sinh tranh chấp thực thi

Một số vấn đề quản lý công cộng như điều phối giao thông ở các sự kiện lớn, xử lý vi phạm sau các đợt tụ tập ăn mừng, hay kiểm soát buôn lậu hàng hóa cho thấy cần có quy định rõ ràng và hướng dẫn thực hiện thống nhất.

Ví dụ, những hướng dẫn phân luồng giao thông khi có trận đấu lớn tại sân vận động thường do cơ quan an ninh và quản lý đô thị phối hợp thực hiện; độc giả quan tâm tới chi tiết về phân luồng và hạn chế giao thông xung quanh Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình có thể tham khảo thông tin trong Lưu ý giao thông Mỹ Đình Việt Nam – Thái Lan, nơi nêu rõ lộ trình thay thế và các biện pháp hạn chế phương tiện.

Tương tự, việc ngăn chặn hoạt động buôn lậu đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều cơ quan: quản lý thị trường, công an, hải quan và chính quyền địa phương. Những biện pháp và diễn biến liên quan đến buôn lậu thuốc lá tại Lâm Đồng phản ánh nhu cầu hoàn thiện quy định và tăng cường kiểm soát thực thi, thông tin chi tiết được trình bày trong Buôn lậu thuốc lá Lâm Đồng.

Về an ninh trật tự sau các trận đấu bóng và hoạt động tụ tập ăn mừng, những biện pháp xử lý vi phạm, tạm giữ phương tiện và khuyến nghị an toàn cho người dân cần được bổ sung bằng văn bản hướng dẫn thi hành để tránh lúng túng trong kiểm tra, xử lý; một trường hợp cụ thể ở Nghệ An đã ghi nhận số vụ vi phạm và biện pháp tạm giữ, thông tin có thể tham khảo tại Ăn mừng chiến thắng ở Nghệ An.

Những điểm cần theo dõi trong giai đoạn tiếp theo

• Xác định cụ thể tiêu chí để đánh giá mức độ ‘nghẽn’ và ưu tiên xử lý.
• Ban hành thời hạn hợp lý cho từng nhóm vấn đề, bảo đảm không kéo dài vô hạn.
• Tăng cường minh bạch trong báo cáo, tránh tình trạng số liệu không đồng nhất giữa các cơ quan.
• Kết hợp đào tạo, hướng dẫn thực thi cho cán bộ pháp chế và các đơn vị chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Kết nối rà soát với mục tiêu phát triển

Mục tiêu cuối cùng của tổng rà soát là làm cho pháp luật phục vụ phát triển: hệ thống pháp luật vừa đúng vừa khả thi, giúp giảm chi phí tuân thủ và tạo không gian pháp lý thuận lợi cho đổi mới, sản xuất kinh doanh và dịch vụ công. Chủ tịch Quốc hội yêu cầu không chỉ ghi nhận điểm nghẽn mà phải tháo gỡ để mở ra cơ hội phát triển mới.

Chủ tịch Quốc hội: Không được để người dân, doanh nghiệp phải chờ đợi

SKĐS – Những quyết sách được thông qua tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất của Quốc hội khoá XVI là cơ sở pháp lý quan trọng để Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương triển khai nhiệm vụ ngay trong những tháng cuối năm 2026…

Gợi ý cho người đọc: điều gì nên theo dõi

Người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội quan tâm nên theo dõi tiến trình hoàn thiện báo cáo của Bộ Tư pháp và các quyết định tiếp theo của cơ quan có thẩm quyền; đồng thời chú ý các thay đổi hành lang pháp lý liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và quy định quản lý chuyên ngành để nắm bắt cơ hội và chủ động thích ứng.

Tóm lược chính

Cuộc rà soát được tiến hành rộng khắp, nhưng bước quan trọng nhất là chuyển các kết luận thành sửa đổi, sửa ngay khi có phương án rõ ràng, phân công trách nhiệm cụ thể và giám sát thực thi. Việc áp dụng công nghệ được khuyến khích để tăng hiệu quả, nhưng không thể thay thế trách nhiệm chính trị của con người trong việc ban hành và thực thi pháp luật.